ვეფუძნებით რა ჩვენი ქვეყნის მრავალსაუკუნოვანი სახელმწიფოებრიობის გამოცდილებას;

ერთგულნი ვართ რა პირველ და მეორე რესპუბლიკათა დემოკრატიული არჩევანის;

პატივს ვცემთ რა 1921 და 1995 წლების კონსტიტუციურ ტრადიციებს;

ვაგრძელებთ რა ჩვენი წინაპრების შრომასა და ბრძოლას დამოუკიდებლობისა და ტერიტორიული მთლიანობისათვის;

ვახდენთ რა ევროპული და ატლანტიკური ერების ოჯახის შიგნით თავისუფალ თვითგამორკვევას;

ვსაზრდოობთ რა კაცობრიობის საუკეთესო კულტურული მემკვიდრეობით;

ვადასტურებთ რა ქრისტიანობისა და შემწყნარებლობის განსაკუთრებულ როლს ჩვენს ისტორიაში;

ვზრუნავთ რა ჩვენი კულტურული მრავალფეროვნების, ქართული ენისა და დამწერლობის დაცვასა და განვითარებაზე;

ვითვალისწინებთ რა ჩვენი საზოგადოების მრავალეთნიკურ და მრავალკონფესიურ ხასიათს;

მიზნად ვისახავთ რა ბუნებრივ გარემოსთან ჰარმონიულ თანაარსებობას;

ვიცავთ რა ეროვნულ სახელმწიფოს, თავისუფალ ბაზარსა და სამოქალაქო საზოგადოებას, როგორც მარადიულ ხელშეკრულებას წარსულ, აწმყო და მომავალ თაობებს შორის;

ვაცხადებთ რა ადამიანის უფლებებს, პიროვნების ღირსებასა და კერძო საკუთრების ხელშეუხებლობას წარუვალ და უზენაეს საზოგადოებრივ ფასეულობებად;

ვესწრაფით რა ეროვნულ, სამოქალაქო და ეკონომიკურ თავისუფლებას;

ვაღიარებთ რა კანონის უზენაესობას, ხელისუფლებათა დანაწილებას, შეკავებასა და გაწონაწორებას სახელმწიფო წყობის საფუძვლად;

გამოვხატავთ რა ჩვენს ურყევ ნებას დავამკვიდროთ, განვამტკიცოთ და მომავალ თაობებს გადავცეთ სუვერენიტეტი და დემოკრატია;

ღვთის მიერ ჩვენთვის მონიჭებული თავისუფლების დასაცავად ვაკურთხებთ და ვაწესებთ ამ კონსტიტუციას

პირის თავისუფლება იზღუდება მხოლოდ კონსტიტუციით და კანონით განსაზღვრულ შემთხვევებში სხვათა თანასწორი თავისუფლების უზრუნველსაყოფად

პირისთვის ყველაფერი ნებადართულია, გარდა იმისა, რაც პირდაპირ არ იკრძალება კონსტიტუციითა და კანონით

კონსტიტუციაში არაფერი არ შეიძლება გაგებულ იქნეს, როგორც საყოველთაოდ აღიარებული სამოქალაქო თავისუფლებების უარყოფის ან კონსტიტუციით ნებადართულზე მეტად შეზღუდვის უფლების მინიჭება

კონსტიტუცია არ უარყოფს სხვა საყოველთაოდ აღიარებულ უფლებებს, თავისუფლებებსა და გარანტიებს, რომლებიც აქ არ არის მოხსენიებული, მაგრამ თავისთავად გამომდინარეობენ კონსტიტუციისა და საყოველთაოდ აღიარებული სამართლის ზოგადი პრინციპებიდან

უფლებამოსილებები, რომლებიც კონსტიტუციის მიერ პირდაპირ მიკუთვნებული არაა სახელმწიფოსათვის, ეკუთვნის მოქალაქეებს

დაუშვებელია პირის დევნა კონსტიტუციითა, საყოველთაოდ აღიარებულ ნორმებითა და პრეცედენტებით განსაზღვრულ ფარგლებში სამოქალაქო თავისუფლებებით სარგებლობის გამო

რასისა,

კანის ფერისა,

ენისა, სქესისა,

რწმენისა,

მსოფლხედველობისა,

პოლიტიკური შეხედულებებისა,

ეთნიკური, კულტურული და სოციალური კუთვნილებისა,

წარმოშობისა,

ოჯახური, ქონებრივი და წოდებრივი მდგომარეობისა,

საცხოვრებელი ადგილისა,

ჯანმრთელობის მდგომარეობისა,

დაბადების და ასაკის

ან ნებისმიერი სხვა ნიშნისა.

კანონით დადგენილი ნებისმიერი გამონაკლისი ან განსხვავება ჩაითვლება დისკრიმინაციად, თუ არ იქნება დამტკიცებული, რომ ასეთი გამონაკლისი სამართლიანი და გონივრულია, არ იწვევს სამოქალაქო თავისუფლებებით თანასწორ საფუძველზე სარგებლობის უფლების გაუქმებას ან დარღვევას და ემსახურება საზოგადოებრივი მრავალფეროვნების, თვითმყოფადობისა და თითოეული პირისა და ჯგუფის უფლებებისა და თავისუფლებების განხორციელების შესაძლებლობათა სამართლიანი თანასწორობის უზრუნველყოფას.

პირს აქვს საკუთარი კანონიერი ინტერესების ინდივიდუალიზებული აკომოდაციის უფლება, თუ სხვაგვარად შეუძლებელია მისი უფლებებისა და თავისუფლებების ჯეროვანი დაცვა, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა აკომოდაციით დაცული სიკეთე ნაკლებია ვიდრე სხვა პირის კანონიერი ინტერესებისათვის მიყენებული ზიანი.

საქართველოში მცხოვრებ უცხოელ მოქალაქეებს და მოქალაქეობის არმქონე პირებს საქართველოს მოქალაქის თანაბარი უფლებანი და მოვალეობანი აქვთ, გარდა კონსტიტუციით და კანონით გათვალისწინებული გამონაკლისებისა.

სამოქალაქო თავისუფლებები, მათი შინაარსის გათვალისწინებით, ვრცელდება აგრეთვე იურიდიულ პირებზე. 

სიკვდილით დასჯის აკრძალვას;

თავისუფლებას წამების, სასტიკი, არაადამიანური, ღირსების შემლახავი ან დამამცირებელი მოპყრობის ან სასჯელისაგან, აგრეთვე ნებისმიერი ისეთი სახის თვითნებური ფიზიკური სასჯელების, ძალადობისა და ყველა იმ ქმედებისაგან, რითაც მძიმე ფიზიკური ან ფსიქოლოგიური ტკივილი ან ტანჯვა ადგება ადამიანს;

უფლებას, არ იყოს სამედიცინო ან სამეცნიერო ექსპერიმენტების ობიექტი; უფლებას მიიღოს სამედიცინო მომსახურება თავისუფალი არჩევანისა და ინფორმირებული, თანხმობის შემთხვევაში, გარდა კანონით განსაზღვრული გამონაკლისებისას, როდესაც პირს არ აქვს ფიზიკური შესაძლებლობა გამოხატოს პოზიცია, არსებობს სიცოცხლისა და ჯანმრთელობისათვის მყისიერი საფრთხე და საჭიროა მესამე პირის თანხმობა;

მონობის, იძულებითი შრომისაგან თავისუფლებას და ადამიანებით ვაჭრობის აკრძალვას.

სიცოცხლის, ღირსების ან პიროვნული ხელშეუხებლობის უფლების ხელყოფად არ ჩაითვლება ისეთი ქმედება, რომელიც წარმოადგენს კანონით გათვალისწინებული, აუცილებლობით განპირობებული, ვიწროდ მიზანმიმართული და ძალის პროპორციული გამოყენების შედეგს.

იძულებით შრომად არ ჩაითვლება კანონით დადგენილ შემთხვევებსა და წესით სამხედრო ან სამოქალაქო ვალდებულების ან სასჯელის მოხდა, აგრეთვე საომარი ან საგანგებო მდგომარეობის დროს საზოგადოებრივი სამუშაოების შესრულება.

დაუშვებელია სახელმწიფო რელიგიის დაწესება. არცერთის რელიგია არ შეძლება გახდეს მოქალაქეებისათვის სავალდებულო.

სახელმწიფო და რელიგიური გაერთიანებები დამოუკიდებული არიან ერთმანეთისაგან. მათ შორის ურთიერთობები შეიძლება მოწესრიგდეს საკონსტიტუციო შეთანხმების საფუძველზე.

კანონის უზენაესობის, უფლებათა და თავისუფლებათა პატივისცემის საფუძველზე სახელმწიფო ქმნის რელიგიურ გაერთიანებათა უფლებების დაცვის სამართლებრივ გარანტიებს.

ყველას აქვს უფლება ყოველგვარი დაბრკოლების გარეშე დამოუკიდებლად ან სხვებთან ერთად, როგორც საჯაროდ, ისე კერძოდ, გამოხატოს და იქადაგოს საკუთარი რწმენა ან მსოფლხედველობა, აღასრულოს ღვთისმსახურება, ილოცოს, დააფუძნოს სამლოცველო, მისდიოს თავისი რწმენის მოძღვრებასა და დაიცვას მისი წეს-ჩვეულებები, დაცული ჰქონდეს აღსარების საიდუმლოება.

რელიგიურ თემებსა და ორგანიზაციებს აქვთ უფლება

ჰქონდეთ თავისუფლად ღვთისმსახურებისა და შეკრების ადგილი;

თავისუფლად გაეცნონ, შეიძინონ და ფლობდნენ რელიგიურ ლიტერატურას მათთვის სასურველ ენაზე;

დამოუკიდებლად განსაზღვრონ ორგანიზაციის მოწყობა და სტრუქტურა, პერსონალი;

მიიღონ გრანტები და საქველმოქმედო შემოწირულობები კერძო პირებისაგან.

სინდისისმიერი წინააღმდეგობის უფლება აღიარებულია.

დაუშვებელია ადამიანს დაეკისროს ისეთი ვალდებულებების შესრულება, რომელიც ძირეულად ეწინააღმდეგება მის რწმენას, აღმსარებლობას, სინდისს ან მსოფლხედველობას.

აზრის აბსოლუტურ და განუყოფელ თავისუფლებას;

საკუთარი შეხედულებების გამოთქმის იძულებისაგან აბსოლუტურ და განუყოფელ თავისუფლებას;

პოლიტიკური სიტყვისა და დებატების თავისუფლებას;

ნებისმიერი ფორმით ინფორმაციის და იდეების მოძიების, მიღების, შექმნის, შენახვის, დამუშავებისა და გავრცელების უფლებას;

ბეჭდვითი, ელექტრონული ან სხვა მედიის თავისუფლებასა და ყოველგვარი ცენზურის დაუშვებლობას;

ჟურნალისტის უფლებას არ გათქვას ინფორმაციის წყარო;

მხილების თავისუფლებას და მამხილებელთა დაცვას;

სწავლის, სწავლებისა და კვლევის აკადემიურ თავისუფლებას;

ხელოვნების, შემოქმედებისა და გამოგონების თავისუფლებას;

ქველმოქმედების თავისუფლებას;

ნებისმიერ ენაზე მეტყველების, ნებისმიერი დამწერლობის გამოყენების უფლებას;

უფლებას, არ განიცადოს იძულებითი ასიმილაცია, შეინარჩუნოს, გამოხატოს ან განავითაროს თავისი კულტურული რელიგიური, ლინგვისტური თუ სხვა კუთვნილება.

კანონით შეიძლება დაწესდეს ხელისუფლების წინასწარი გაფრთხილების აუცილებლობა, თუ შეკრება ხალხისა და ტრანსპორტის სამოძრაო ადგილას იმართება.

შეკრების თავისუფლება შეიარაღებული ძალების, პოლიციის და უშიშროების სამსახურის თანამშრომლებზე ვრცელდება მხოლოდ ორგანული კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში და წესით.

სავალდებულო რეგისტრაციის ან სხვა სახის ნებართვის გარეშე თავისუფლად შექმნას პოლიტიკური, პროფესიული, რელიგიური, კულტურული, ენობრივი, სამოქალაქო, საქველმოქმედო ან სხვა სახის გაერთიანება;

ნებაყოფლობით გაწევრიანდეს ან უარი თქვას ნებისმიერი გაერთიანების წევრობაზე, აგრეთვე მოიზიდოს წევრები და შემოწირულობები და მოიპოვოს იურიდიული პირის სტატუსი;

კანონით დადგენილი წესით დამოუკიდებლად აირჩიოს ხელმძღვანელები და წამომადგენლები;

ქველმოქმედებისა და არასამეწარმეო საქმიანობისათვის ისარგებლოს საგადასახადო შეღავათებით.

პირის მიერ გადახდილი გადასახადების საერთო მოცულობა არ უნდა აღემატებოდეს მისი შემოსავლების 25% ან ქონების 10%-ს

აუცილებელი საზოგადოებრივი საჭიროებისათვის საკუთრების ჩამორთმევა დასაშვებია მხოლოდ

კანონით პირდაპირ დადგენილ შემთხვევებში,

სასამართლოს გადაწყვეტილებით

ან ორგანული კანონით დადგენილი გადაუდებელი აუცილებლობისას

საბაზრო ღირებულების სრული, სამართლიანი და წინასწარი ანაზღაურებით

მესაკუთრეს უფლება აქვს მიიღოს საბაზრო ღირებულების სრული, სამართლიანი და წინასწარი ანაზღაურება, თუ საჯარო დაწესებულების მიერ მიღებული რეგულაციის შედეგად შემცირდა მისი ქონების ღირებულება, თუკი ეს რეგულაცია მიღებულია მას შემდეგ, რაც პირმა შეიძინა აღნიშნული საკუთრება

ამ მუხლით აღიარებული უფლებები და გარანტიები არ ვრცელდება უკანონო გზით ან საქმიანობის შედეგად შეძენილ, აგრეთვე კანონდარღვევისათვის გამიზნულ ქონებაზე

ყველას აქვს კონტრაქტის თავისუფლება

შრომითი ურთიერთობა ეფუძნება მხარეთა თანასწორობასა და ნების თავისუფლებას შრომითი ურთიერთობების ინდივიდუალური ან კოლექტიურ ფორმის არჩევაში

კანონით დადგენილ შემთხვევებსა და წესით გაფიცვისა და ლოკაუტის უფლება აღიარებულია

ადამიანების, საქონლის, მომსახურებისა და კაპიტალის გადაადგილების თავისუფლება გარანტირებულია კანონით დადგენილი წესით

ყველას, ვინც კანონიერად იმყოფება საქართველოში აქვს უფლება და ვალდებულება დაიცვას კონსტიტუცია და დემოკრატია, წინააღმდეგობა გაუწიოს კონსტიტუციური წყობილების ხელყოფას და აწარმოოს აგრესიის, ოკუპაციისა და ტირანიის მიმართ სამოქალაქო დაუმორჩილებლობა

არავის აქვს უფლება, ეკავოს ერთი და იგივე კონსტიტუციური ან სხვა არჩევითი თანამდებობა ზედიზედ 10 წლის განმავლობაში, გარდა კონსტიტუციით განსაზღვრული შემთხვევებისა.

საქართველოს ყოველ მოქალაქეს უფლება აქვს,

18 წლის ასაკიდან მონაწილეობა მიიღოს თავისუფალ, სამართლიან, საყოველთაო, პირდაპირ, თანასწორ, ფარულ და პერიოდულ არჩევნებსა და რეფერენდუმში;

22 წლის ასაკიდან იყოს არჩეული ხელისუფლების არჩევით ორგანოებში.

საარჩევნო უფლება არა აქვს მოქალაქეს, რომელიც სასამართლომ ცნო შეზღუდულ ქმედუნარიანად, ქმედუუნაროდ ან სასამართლოს განაჩენით იმყოფება სასჯელის აღსრულების დაწესებულებაში.

ფედერალური მთავრობა, შტატი, მუნიციპალიტეტი პასუხს აგებს მისი საჯარო დაწესებულებებისა ან საჯარო მოხელეების უკანონო ქმედებით გამოწვეული ზიანისათვის

ყველას აქვს ადმინისტრაციული უფლებები კანონის შესაბამისად, რაც უპირველეს ყოვლისა გულისხმობს უფლებას:

მიმართოს საჯარო დაწესებულებას;

მიიღოს საჯარო ინფორმაცია და დაესწროს საჯარო სხდომას, გარდა კანონით დადგენილი შემთხვევებისა და წესით, როცა ეს აუცილებელია სახელმწიფო, კომერციული, პროფესიული და პირადი საიდუმლოების დაცვისათვის;

იყოს მოსმენილი მისი საქმის გადაწყვეტისას საჯარო დაწესებულების მიერ და მიეცეს განხილვაში მონაწილეობის შესაძლებლობა უშუალოდ ან წარმომადგენლის მეშვეობით;

საჯარო დაწესებულების მიერ მისი საქმე გადაწყდეს სწრაფად, გამჭვირვალედ, მიუკერძოებლად, სამართლიანად, დასაბუთებულად და კანონიერად;

უზრუნველყოფილი ჰქონდეს ერთი საქმის გადაწყვეტა ერთ საჯარო დაწესებულების მიერ.

ყველას აქვს უფლება, გაასაჩივროს საჯარო დაწესებულებისა და საჯარო მოსამსახურის ქმედება სასამართლოში, აღიდგინოს შელახული უფლებები და თავისუფლებები, მიიღოს მიყენებული ზიანის სრული ანაზღაურება, მათ შორის არამართლზომიერი, უსაფუძვლო, უკანონო ან მიზანშეუწონელი ჩხრეკის, დაკავების, დაპატიმრების, სასამართლოს შეცდომის ან სასჯელის აღსრულებისათვის.

ყველას აქვს უფლება კანონით დადგენილი წესით გასაგებ ენაზე მიიღოს ინფორმაცია მისი უფლებებისა და მათზე უარის თქმის სამართლებრივი შედეგების შესახებ.

ყველას აქვს უფლება, ნებისმიერ გარემოებაში და ნებისმიერ დროს საკუთარი არჩევანის საფუძველზე ისარგებლოს ეფექტური და კვალიფიცური სამართლებრივი რჩევით, დაცვითა და წარმომადგენლობით.

ყველას აქვს უფლება უფასო სამართლებრივი დახმარებაზე, თუკი ეს აუცილებელია სამართლიანი მართლმსაჯულების უფლების უზრუნველსაყოფად და მას ხელი არ მიუწვდება ეფექტურ და კვალიფიცურ სამართლებრივ მომსახურებაზე.

ყველას აქვს უფლება ისარგებლოს თარჯიმნის უფასო დახმარებით, თუ პირს არ შეუძლია გაიგოს ან ილაპარაკოს სამართალწარმოების ენაზე.

დარღვეულ უფლებათა აღსადგენად, კანონით განსაზღვრულ შემთხვევებსა და წესით, სასამართლოს შეიძლება ასევე მიმართოს პირმა, რომელსაც არ განუცდია ზიანი, მაგრამ რომელიც მოქმედებს როგორც საჯარო ინტერესთა დამცველი.

ეს უფლება შეიძლება შეიზღუდოს გამონაკლისის სახით, კანონის საფუძველზე ჯეროვანი და სამართლიანი პროცედურის შედეგად

პიროვნების კანონიერი დაკავება კომპეტერტური სასამართლოს მიერ მისი ბრალდებულად აღიარების შემდგომ;

პიროვნების კანონიერი დაპატიმრება ან დაკავება სასამართლოს კანონიერი ბრძანების არ დამორჩილების შემთხვევაში და იმ მიზნით, რათა შესრულებული იქნეს კანონით განსაზღვრული ნებისმიერი ვალდებულება;

პიროვნების კანონიერი დაპატიმრება ან დაკავება, განხორციელებული იმ მიზნით, რათა მოხდეს მისი წარდგენა უფლებამოსილი ორგანოს წინაშე, მის მიერ დანაშაულის ჩადენის დასაბუთებული ვარაუდის არსებობის შემთხვევაში ან როდესაც დაპატიმრება ან დაკავება აუცილებლად განიხილება მის მიერ სხვა დანაშაულის ჩადენის ან მისი მიმალვის თავიდან აცილებისათვის;

არასრულწლოვანთა დაკავება კანონიერი ბრძანებით მასზე საგანმანათლებლო ზედამხედველობის მიზნით, ან მისი კანონიერი დაკავება უფლებამოსილი ორგანოს წინაშე წარდგენის მიზნით;

პიროვნებათა კანონიერი დაკავება ინფექციური დაავადების გავრცელების თავიდან აცილების მიზნით, ალკოჰოლიკების, ნარკომანების, მაწანწალებისა და შეურაცხადი პირების დაკავება;

პიროვნების კანონიერი დაპატიმრება ან დაკავება მის მიერ ქვეყანაში უკანონოდ შესვლის აღკვეთის მიზნით ან იმ პიროვნების დაპატიმრება ან დაკავება, რომლის წინააღმდეგაც მიმდინარეობს აქცია მისი დეპორტაციისა და გადაცემისათვის.

ყოველი ადამიანის პიროვნება, საკუთრება, პირადი ან საქმიანი კომუნიკაცია, საქმიანობის ადგილი და საცხოვრებელი ბინა, პირადი საიდუმლოების შემცველი მონაცემები, აგრეთვე ყველა ის ინფორმაცია, ადგილი და გარემოება, სადაც ადამიანს აქვს კერძო ცხოვრების გონივრული მოლოდინი, ხელშეუხებელია, გარდა კანონით განსაზღვრულ შემთხვევაში, სასამართლოს გადაწყვეტილების საფუძველზე.

საჯარო პირის კერძო ცხოვრების ხელშეუხებლობისა და პირადი საიდუმლოების დაცვის მოტივით არ შეიძლება შეიზღუდოს გამოხატვის თავისუფლება იმ მოვლენების შესახებ, რომლის ცოდნა აუცილებელია ადამიანისათვის ლიბერალურ დემოკრატიულ სახელმწიფოში საზოგადოებრივი თვითმმართველობის განხორციელებისათვის.

ყველას აქვს უფლება, გაეცნოს მის შესახებ არსებულ პერსონალურ მონაცემებს ან მასთან დაკავშირებულ სხვა ინფორმაციას, კანონით განსაზღვრულ შემთხვევასა და წესით მიიღოს ისინი ოფიციალურად დამოწმებული სახით, აგრეთვე მოითხოვოს არასწორი ან უკანონო გზით მოპოვებული მონაცემების შესწორება ან განადგურება.

საჯარო დაწესებულება ვალდებულია

შეაგროვოს, დაამუშავოს და შეინახოს მხოლოდ ის პერსონალური მონაცემები, რომელთა შეგროვების უფლებას მას პირდაპირ და უშუალოდ ანიჭებს კანონი, და რომელიც აუცილებელი ამ საჯარო დაწესებულების მიერ საკუთარი უფლებამოსილებების განსახორციელებლად;

დაუყოვნებლივ აცნობოს შესაბამის პირს მისი პერსონალური მონაცემების სხვა საჯარო დაწესებულების ან კერძო პირთა მიერ გამოთხოვის შესახებ, გარდა კანონით გათვალისწინებული შემთხვევების და წესით.

აკრძალულია საჯარო დაწესებულების მიერ ისეთი სახის პერსონალური მონაცემების შეგროვება, დამუშავება, შენახვა ან გაცემა, რომელიც დაკავშირებულია პირის რელიგიურ, სექსუალურ ან ეთნიკურ კუთვნილებასთან, პოლიტიკურ ან მსოფლმხედველობრივ შეხედულებებთან, თუ არა კანონით განსაზღვრულ შემთხვევაში და მიზნებისათვის სასამართლოს გადაწყვეტილების საფუძველზე.

გადაუდებელი აუცილებლობისას ჩატარებული მოსმენისა ან ჩხრეკის მიზანშეწონილობის, დასაბუთებულობისა და კანონიერების საკითხი დაუყოვნებლივ, მაგრამ არა უგვიანეს 24 საათისა უნდა განიხილოს სასამართლომ.

მიმართვიდან 24 საათის განმავლობაში სასამართლო საქმის გარემოების განხილვის საფუძველზე ღებულობს გადაწყვეტილებას მოსმენისა ან ჩხრეკის მიზანშეწონილობის, დასაბუთებულობისა და კანონიერების შესახებ.

დაკავებული, დაპატიმრებული თუ სხვაგვარად თავისუფლებაშეზღუდული პირი უნდა წარედგინოს სასამართლოს განსჯადობის მიხედვით დაუყოვნებლივ, მაგრამ არა უგვიანეს დაკავებიდან, დაპატიმრებიდან თუ თავისუფლების სხვაგვარად შეზღუდვიდან 48 საათისა.

თუ სასამართლოში წარდგენიდან 24 საათის განმავლობაში სასამართლო არ მიიღებს გადაწყვეტილებას დაკავების, წინასასამართლო პატიმრობის, თუ თავისუფლების სხვაგვარი შეზღუდვის მიზანშეწონილობის, დასაბუთებულობისა და კანონიერების შესახებ, პირი დაუყოვნებლივ უნდა განთავისუფლდეს.

დაუშვებელია დაკავებული თუ სხვაგვარად თავისუფლებაშეზღუდული პირის ფიზიკური ან ფსიქიკური იძულება. დაკავებულ, დაპატიმრებულ ან სხვაგვარად თავისუფლებაშეზღუდულ პირს აქვს ჰუმანური მოპყრობისა და მისი პიროვნებისადმი პატივისცემის უფლება.

დაკავებულ, დაპატიმრებულ ან სხვაგვარად თავისუფლებაშეზღუდულ პირს უფლება აქვს არ იყოს სრულად იზოლირებული გარე სამყაროსგან, ჰქონდეს კომუნიკაცია და შეხვდეს ოჯახის წევრებს, ახლობლებს, ადვოკატს, მოძღვარს, ექიმს და სხვა პირებს, გარდა კანონით განსაზღვრულ შემთხვევებისა.

ამ მუხლის მე-3 პუნქტით დაცული უფლების შეზღუდვა დაიშვება მხოლოდ სასამართლოს გადაწყვეტილებით, ან მის გარეშეც, კანონით გათვალისწინებული გადაუდებელი აუცილებლობისას, თუ არსებობს დასაბუთებული ვარაუდი, რომ ეჭვმიტანილი ან ბრალდებული ხელს შეუშლის გამოძიებას ან ხელმეორედ ჩაიდენს დანაშაულს.

ამ მუხლის მე-3 პუნქტით დაცული უფლების გადაუდებელი აუცილებლობისას შეზღუდვის მიზანშეწონილობა, დასაბუთებულობა და კანონიერება დაუყოვნებლივ, მაგრამ არა უგვიანეს 24 საათისა უნდა დაადასტუროს სასამართლომ.

დაკავებულსა და პატიმარს უფლება აქვს დაუყოვნებლივ შეატყობინოს დაკავებისა და პატიმრობის შესახებ ოჯახის წევრებს ან სხვა ახლობლებს.

დაკავებულსა და პატიმარს აქვს კანონით დადგენილი წესით სასამართლომდე პირობითი განთავისუფლების უფლება, გარდა კანონით განსაზღვრული გადაუდებელი აუცილებლობის შემთხვევებისა და სასამართლოს გადაწყვეტილებით, თუ არსებობს დასაბუთებული ვარაუდი, რომ ეჭვმიტანილი ან ბრალდებული არ გამოცხადდება სასამართლოს წინაშე, ხელს შეუშლის გამოძიებას ან ხელმეორედ ჩაიდენს დანაშაულს.

დაკავებულ, დაპატიმრებულ ან სხვაგვარად თავისუფლება შეზღუდულ პირს აქვს დაკავებიდან 10 დღის ვადაში და შემდეგ ყოველ 30 დღეში საქმის წინასწარ მოსმენისა და წინასასამართლო პატიმრობის ან თავისუფლების სხვაგვარი შეზღუდვის მიზანშეწონილობას, დასაბუთებულობასა და კანონიერებაზე ეფექტური სასამართლო ზედამხედველობის უფლება.

წინასასამართლო პატიმრობის საერთო ვადა არ უნდა აღემატებოდეს 100 დღეს. გამონაკლის შემთხვევაში, როცა ეს კრიტიკულად აუცილებელია ბრალდებულის დაცვის, სამართლიანი სასამართლოს უფლებისა ან განსაკუთრებით მძიმე დანაშაულის შემთხვევაში მართლმსაჯულების უზრუნველსაყოფად, კანონით შეიძლება დაწესდეს სხვა გონივრული ვადა, რომელიც არ უნდა აღემატებოდეს 6 თვეს.

არავინ შეიძლება იმყოფებოდეს სასამართლო პატიმრობაში 6 თვეზე მეტი ხნის განმავლობაში.

ბრალდებულს აქვს მტკიცებულებათა ჯვარედინი გამოკვლევის უფლება.

ბრალდებიდან ან დაკავებიდან 70 დღეში პირს უფლება აქვს წარედგინოს საბრალდებო აქტი ან მის მიმართ შეწყდეს დევნა. გამონაკლის შემთხვევაში, როცა ეს კრიტიკულად აუცილებელია ბრალდებულის დაცვისა, სამართლიანი სასამართლოს უფლების ან განსაკუთრებით მძიმე დანაშაულის შემთხვევაში მართლმსაჯულების უზრუნველსაყოფად, კანონით შეიძლება დაწესდეს სხვა გონივრული ვადა რომელიც არ უნდა აღემატებოდეს 5 თვეს.

დაუშვებელია ბრალდება, თუ არ არსებობს დასაბუთებული ვარაუდი, რომ ჩადენილია დანაშაული და ეს დანაშაული ჩაიდინა ბრალდებულმა. სასამართლო წინასწარ მოსმენაზე ადასტურებს ბრალდებისა და ბრალდებულის გასამართლების მიზანშეწონილობას, დასაბუთებულობასა და კანონიერებას.

დაუშვებულია ბრალდებულს ბრალდების შემდეგ იგივე ქმედებისთვის წარედგინოს ახალი, უფრო მძიმე ბრალი, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა არსებობს ახლადაღმოჩენილი ან ახლადგამოვლენილი გარემოებები.

არავინ აგებს პასუხს იმ ქმედებისთვის, რომელიც მისი ჩადენის დროს სამართალდარღვევად არ ითვლებოდა საქართველო კანონმდებლობის ან საერთაშორისო სამართლის ზოგადი პრინციპების შესაბამისად.

კანონით შეიძლება დაწესდეს ნაფიც მსაჯულთა სასამართლოს უფლება სხვა სახის საქმეებისთვისაც.

ყველას აქვს უფლება ნებაყოფლობით განაცხადოს უარი ნაფიც მსაჯულთა სასამართლოს უფლებაზე და კანონით დადგენილი წესით მოითხოვოს:

საქმის არსებითი განხილვა მოსამართლის მიერ ნაფიც მსაჯულთა გარეშე;

საპროცესო შეთანხმების დადება საქმის არსებითად განხილვის გარეშე განაჩენის გამოტანის შესახებ.

სასამართლომ ყოველი პირი უნდა განსაჯოს მხოლოდ კონსტიტუციისა და მისი შესაბამისი კანონმდებლობის საფუძველზე. ყოველ პირს აქვს უფლება მისი საქმის განსჯისას არ იყოს გამოყენებული კონსტიტუციის ან კანონის შეუსაბამო სამართლებრივი აქტი.

ეჭვმიტანილსა და ბრალდებულს უფლება აქვს, კანონით დადგენილი წესით დაესწროს სასამართლო სხდომას, რომელზედაც მისი საქმე იხილება.

ბრალდებულს უფლება აქვს მისი საქმის განხილვა სასამართლომ დაიწყოს ბრალდებიდან 30 დღეში, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა ეს აუცილებელია ბრალდებულისათვის დაცვისა და სამართლიანი სასამართლოს უფლებების უზრუნველსაყოფად. სასამართლო განხილვის დაწყების გადავადების გადაწყვეტილებას იღებს სასამართლო ბრალდებულის შუამდგომლობის საფუძველზე.

პირს აქვს უფლება, არ აღიაროს დანაშაული, აგრეთვე არ მისცეს რაიმე ჩვენება, რომელიც გამოყენებული იქნება მის ან მის ახლობელთა წინააღმდეგ. პირს აქვს დუმილის უფლება, როცა ეს აუცილებელია უფლებათა და თავისუფლებათა დასაცავად. ამ უფლებებით სარგებლობა ან არასწორი ჩვენების მიცემა არ შეიძლება გამოყენებული იქნას ეჭვმიტანილის ან ბრალდებულის საწინააღმდეგოდ ან მისი მდგომარეობის გასაუარესებლად.

მხარეებს აქვთ თანაბარი უფლება, სასამართლოს მეშვეობით შეაგროვონ მტკიცებულებები, გამოიძახონ  და დაკითხონ მოწმეები, აგრეთვე მოითხოვონ მათი უფლებების უზრუნველმყოფი ღონისძიებების გატარება კანონით დადგენილი წესით.

ბრალდებულს აქვს შეუზღუდავი უფლება ხელი მიუწვდებოდეს გამამართლებელ ან შემამსუბუქებელ მტკიცებულებაზე, მათ შორის მოწმის ჩვენებასა და საექსპერტო დასკვნაზე. ბრალდებულს აქვს უფლება კანონით დადგენილი წესით ხელი მიუწვდებოდეს ბრალდების ხელში არსებულ ყველა მტკიცებულებაზე.

კანონის დარღვევით მოპოვებულ მტკიცებულებას, აგრეთვე უკანონოდ მოპოვებული მტკიცებულების საფუძველზე კანონიერად მოპოვებულ ყველა მტკიცებულებას, თუ ისინი აუარესებენ ბრალდებულის მდგომარეობას, იურიდიული ძალა არა აქვს

დაუშვებელია მტკიცებულება, რომლის ჯვარედინი გამოკვლევის შესაძლებლობა ზეპირ და უშუალო სასამართლო მოსმენაზე არ მისცემით მხარეებს, გარდა კანონით განსაზღვრულ შემთხვევებსა და წესით, სასამართლოს გადაწყვეტილების საფუძველზე

არავინ არის ვალდებული, ამტკიცოს საკუთარი უდანაშაულობა. ბრალდების მტკიცების მოვალეობა ეკისრება ბრალმდებელს. ყველას აქვს უფლება ითვლებოდეს უდანაშაულოდ მანამ, ვიდრე მისი დანაშაული კანონით დადგენილი წესით არ დადგინდება სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გამამტყუნებელი განაჩენით

გამამტყუნებელი განაჩენი უნდა ემყარებოდეს მხოლოდ გონივრულ ეჭვს მიღმა უტყუარ მტკიცებულებებს

ყოველგვარი ეჭვი, რომელიც ვერ დადასტურდება კანონით დადგენილი წესით, უნდა გადაწყდეს ბრალდებულის სასარგებლოდ

დაუშვებელია  პირს დაეკისროს პასუხისმგებლობა

ბრალის გარეშე;

ქმედებისათვის,

რომლის ბრალეული ხასიათი ნათლად გასაგები არ არის ნაფიც მსაჯულთა ჟიურისათვის;
რომელიც აკრძალული არ არის მოქმედი კანონმდებლობით ან არ იყო იმ დროისათვის, როცა სამართალდარღვევა იქნა ჩადენილი

ყველას აქვს უფლება, ისარგებლოს ახალი კანონით, რომელიც აუმჯობესებს მის მდგომარეობას, ამსუბუქებს ან აუქმებს პასუხისმგებლობას

კანონს, თუ ის არ ამსუბუქებს ან არ აუქმებს პასუხისმგებლობას, უკუქცევითი ძალა არა აქვს

გარემოებათა არსებითი მსგავსების შემთხვევაში სასამართლომ უნდა მიიღოს საკუთარი ან ზემდგომი სასამართლოს ადრინდელი გადაწყვეტილების იდენტური გადაწყვეტილება, თუ კანონით განსაზღვრული წესით არ იქნება დასაბუთებული განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების აუცილებლობა უფლებებისა და თავისუფლებების დაცვის უზრუნველსაყოფად

დაუშვებელია იმაზე უფრო მძიმე სასჯელის შეფარდება, რომელიც გამოიყენებოდა იმ დროისათვის, როცა სამართალდარღვევა იქნა ჩადანელი.

სასჯელი არ შეიძლება იყოს სამართალდარღვევის დისპროპორციული და უჩვეულო.

მორალური ზიანის საკომპენსაციო თანხა არ უნდა აღემატებოდეს მატერიალური ზიანის კომპენსაციის ოდენობას.

სასჯელის ძირითადი მიზანია სამართლიანობის აღდგენა, სამართალდარღვევის პრევენცია და მსჯავრდებულთა სოციალური რეაბილიტაცია.

მსჯავრდებული სარგებლობს ყველა უფლებითა და თავისუფლებით, გარდა კანონით დადგენილი გამონაკლისისა

მსჯავრდებულს აქვს სასამართლო გადაწყვეტილების კანონით დადგენილი წესით გასაჩივრების უფლება.

მსჯავრდებულს უფლება აქვს მის მიერ სასამართლოს გადაწყვეტილების გასაჩივრების შემთხვევაში ზემდგომმა სასამართლომ მსჯავრი არ დასდოს უფრო მძიმე დანაშაულში და არ შეუფარდოს უფრო მძიმე სასჯელი.

კონსტიტუციით დაშვებული სამოქალაქო თავისუფლებების შეზღუდვები არ შეიძლება გაგებულ იქნას იმაზე ფართოდ ვიდრე ეს განსაზღვრულია საქართველოს მიერ რატიფიცირებული საერთაშორისო აქტებით.

დაუშვებელია აბსოლუტური უფლებების შეზღუდვა.

დაუშვებელია უფლებებისა და თავისუფლებების იმგვარი შეზღუდვა საჯარო ან კერძო პირის მიერ, აგრეთვე გარიგების საფუძველზე ან ნებაყოფლობითი უარყოფის, რომელიც არსებითად მათი გაუქმების ტოლფასი იქნება.

საგანგებო და საომარი მდგომარეობის დროს, რომელიც საფრთხეს უქმნის სახელმწიფოს არსებობას,

კანონით განსაზღვრულ შემთხევებში და დადგენილი წესით ან გადაუდებელი აუცილებლობისას, როცა ეს

კრიტიკულად აუცილებელია ლიბერალურ დემოკრატიული საზოგადოების არსებობისათვის

პირდაპირ ემსახურება კონსტიტუციით განსაზღვრული ლეგიტიმური მიზნების განხორციელებას

წარმოადგენს ამ მიზნების მიღწევის ყველაზე ეფექტურ, ნაკლებად შემზღუდავ და პროპორციულ საშუალებას

არსებობს უარყოფითი შედეგის დადგომის არსებითი და გარდაუვალი საფრთხე

თავისუფლების შეზღუდვით გამოწვეული ზიანი ნაკლებია, ვიდრე დაცული სიკეთე

საჭიროა, რათა უზრუნველყოფილ იქნას

ადამიანის სიცოცხლისა და ჯანმრთელობის, საკუთრების, ღირსების, თავისუფლების, თანასწორობის დაცვა და სამართლიანი მოპყრობა

მართლმსაჯულების განხორციელება და კანონის უზენაესობა

ეროვნული უსაფრთხოება

საზოგადოებრივი წესრიგი, დანაშაულის თავიდან აცილება, სისხლის სამართლებრივი დევნა

პირადი ცხოვრების ხელშეუხებლობა

საჯარო სამსახურის, შეიარაღებული ძალების, პოლიციის და სპეციალური სამსახურის მიუკერძოებელობა და დამოუკიდებლობა

საჯარო დაწესებულებების, ტრანსპორტის მოძრაობისა და სასიცოცოხლო მნიშვნელობის სამსახურების დაუბრკოლებელი საქმიანობა

კულტურული მემკვიდრეობის დაცვა

საზოგადოებრივი ჯანმრთელობა

გარემოს უსაფრთხოება და მდგრადი განვითარება

თავისუფალი კონკურენცია

მომხმარებელთა უფლებები

თავიდან იქნას აცილებული

საქართველოს ეროვნული სუვერენიტეტისა და ტერიტორიული მთლიიანობის ხელყოფა

კონსტიტუციური წყობილების ძალადობით დამხობა

ეთნიკური ან რელიგიური შუღლის გაღვივება

ძალადობისკენ წაქეზება

სახელმწიფო, კომერციული, პროფესიული და პირადი საიდუმლოების გამჟღავნება

სამოქალაქო თავისუფლებათა ნებისმიერი არსებითი შეზღუდვა უნდა განხორციელდეს მხოლოდ კანონით, რომელიც უნდა ითვალისწინებდეს შეზღუდვის პირდაპირ მოთხოვნას, კონკრეტულ კრიტერიუმებს, აგრეთვე შეიცავდეს შემზღუდავი ნორმის არამიზნობრივად გამოყენებისგან დაცვის გარანტიებს

სამოქალაქო თავისუფლებათა შეზღუდვის კონსტიტუციურობის მტკიცების ტვირთი ეკისრება შეზღუდვის მომხრეს

რწმენის, აღმსარებლობის, სინდისისა და მსოფლხედველობის, გამოხატვის, შეკრებებისა და გაერთიანების თავისუფლებათა რეგულირება შეიძლება ითვალისწინებდეს ამ უფლებებისა და თავისუფლებების განხორციელების ადგილის, დროისა და ფორმის ისეთ ნეიტრალურ შეზღუდვას, რომლებიც გავლენას არ ახდენენ ინფორმაციის ან იდეების შინაარსზე ან გამომხატველობით ეფექტზე

ამ უფლებათა და თავისუფლებათა შეზღუდვისას შესაძლებელია დაწესდეს მხოლოდ ძალადობრივი და აქტიური გამომხატველობითი ფორმების შეზღუდვა

დაუშვებელია რწმენისა და მსოფლხედველობის არჩევის, შინაგანად ქონის და შეცვლის, აგრეთვე სინდისისა და აზრის თავისუფლების ხელყოფა

ორგანიზებული ჯგუფი სახელმწიფოს, მოქალაქეების და ინტერსების წინააღმდეგ იმ ინტენსიობის ძალადობის განმეორებად აქტებს მიმართავს, რაც საკმარისია მის შეიარაღებულ კონფლიქტად აღიარებისათვის

ეჭვმიტანილი მოწინააღმდეგის შეიარაღებული ძალების აქტიური წევრი ან ძალადობის აქტიური მონაწილეა

სამართალდაცვითი ზომები არაადექვატურია

სახლემწიფოს ან პირის განთავისუფლება სამართლებრივი პასუხისმგებლობისგან

შემდეგი უფლებების შეზღუდვა:

სიცოცხლის, ღირსებისა და პიროვნული ხელშეუხებლობის უფლებები

რწმენისა და სინდისის თავისუფლება

უფლება, არ განიცადო იძულებითი ასიმილაცია, შეინარჩუნოს, გამოხატოს ან განავითაროს თავისი კულტურული რელიგიური, ლინგვისტური თუ სხვა კუთვნილება.

თავისუფლებისა და ხელშეუხებლობის უფლებები

სამართლიანი განაჩენისა და სასჯელის უფლება

განმეორებითი დევნის აკრძალვა და გასაჩივრების უფლება

ყველა ქმედება ან სამართლებრივი აქტი, რომელიც ზღუდავს სამოქალაქო თავისუფლებებს ბათილია თუ უფლებათა და თავისუფლებათა შეზღუდვისას შესაბამის პირს გონივრულ ვადაში კანონით დადგენილი წესით არ განემარტა მისი უფლებებისა და თავისუფლებების შეზღუდვის საფუძვლის შესახებ.
სამოქალაქო თავისუფლებებით სარგებლობისას მათი კანონიერება პრეზუმირებულია. მათ შესახებ წარმოშობილ დავისას ამ უფლებებით და თავისუფლებებით სარგებლობის უკანონობის მტკიცების ტვირთი ეკისრება შეზღუდვის ინიციატორს.

ყოველგვარი ეჭვი, რომელიც ვერ დადასტურდება კანონით დადგენილი წესით, უნდა გადაწყდეს სამოქალაქო თავისუფლებების შეზღუდვის საწინააღმდეგოდ .

პრეფერენციები ითვლება თანმიმდევრულად. ჯერ ითვლება 1–იანები, შემდეგ 2–იანები, და ა.შ.

1–იანი ითვლება როგორც 1; 2–იანი როგორც ½ , 3–იანი – 1/3, 4–იანი – ¼, და ა.შ.

ლეგისლატურის ზედა პალატის წევრების არჩევნები ტარდება ახლად არჩეული საკრებულოს 1-ლი სხდომიდან 1 თვის ვადაში.

სენატორის არჩევნები ტარდება ახლადარჩეული ლეგისლატურის ქვედა პალატის 1-ლი სხდომიდან 1 თვის ვადაში.

კენჭისყრის დღიდან არჩევნების შედეგების დამტკიცებამდე დრო არ უნდა აღემატებოდეს 3 თვეს.

ახლად არჩეული მთავარი აღმასრულებლების, დეპუტატები და სენატორები უფლებამოსილებათა განხორციელებას იწყებენ მათი არჩევის მომდევნო წლის 26 იანვარს, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა მათი არჩევა მოხდას წინამორბედის უფლებამოსილების ვადამდე შეწყვეტის გამო.

ვადამდელი არჩევნებისას დანიშვნა იწვევს როგორც მთავარ აღმასრულებელს ისე საკანონმდებლო ორგანოს ქვედა პალატის უფლებამოსილებათა ვადამდე ერთდროულ შეწყვეტას

მთავარ აღმასრულებელს ან საკანონმდებლო ორგანოს უფლება აქვთ ვეტო დაადონ ვადამდელი არჩევნების დანიშვნის გადაწყვეტილებას.

ვეტოს დაძლევა ხდება საერთო წესით

დეკრეტის გაუქმება საკანონმდებლო ორგანოს შეუძლია ახალი კანონის მიღებით. ამ კანონზე მთავარმა აღმასრულებელმა შეიძლება დაადოს ვეტო

ვადამდელი არჩევნები არ შეიძლება დაინიშნოს უკანასკნელი არჩევნებიდან ერთი წლის განმავლობაში

შტატის დონზე საკანონმდებლო ხელისუფლებას ახორციელებს ორპალატიანი ლეგისლატურა

მუნიციპალიტეტის დონეზე საკანონმდებლო ხელისუფლებას ახორციელებს ერთ პალატიანი საკრებულო

ერთი და იგივე პირი ერთი და იგივე პალატის წევრად შეიძლება აირჩეს ზედიზედ მხოლოდ 2-ჯერ

პალატა მუშაობას შეუდგება, თუ დადასტურებულია მის წევრთაა არანაკლებ 2/3-ის უფლებამოსილება.

პალატა იკრიბება მორიგ სესიაზე წელიწადში 140 დღის განმავლობაში.

რიგგარეშე სესია და სხდომა ჩატარდება მხოლოდ მისი მოწვევის ინიციატორის მიერ განსაზღვრული დღის წესრიგით და იხურება მისი ამოწურვისთანავე

რიგგარეშე სესიის მიმდინარეობა არ უნდა აღემატებოდეს 30 დღეს

ამ გადაწყვეტილების კონსტიტუციურობას ადასტურებს საკონსტიტუციო საბჭო

პალატის ეს გადაწყვეტილება შეიძლება გასაჩივრდეს სასამართლოში.

შესაბამისი პალატის სრული შემადგენლობის 2/3-ის გადაწყვეტილებით საკანონმდებლო ორგანოს წევრს უფლებამოსილება ვადამდე შეუწყდება, თუ:

მის მიმართ კანონიერ ძალაში შევიდა სასამართლოს გამამტყუნებელი განაჩენი

დაიკავა საკანონმდებლო ორგანოს წევრის სტატუსთან შეუთავსებელი თანამდებობა, ან ეწევა შეუთავსებელ საქმიანობას

არასაპატიო მიზეზით 4 თვის განმავლობაში არ მონაწილეობდა საკანონმდებლო ორგანოს მუშაობაში

შესაბამისი პალატის სრული შემადგენლობის უმრავლესობის გადაწყვეტილებით საკანონმდებლო ორგანოს წევრს უფლებამოსილება ვადამდე შეუწყდება, თუ:

პირადი განცხადებით უფლებამოსილება მოეხსნა

დაკარგა საქართველოს მოქალაქეობა

სასამართლომ ცნო ქმედუუნაროდ, უგზო-უკვლოდ დაკარგულად ან გარდაცვლილად

გარდაიცვალა

გამონაკლისია დანაშაულზე წასწრების შემთხვევა, რაც დაუყოვნებლივ უნდა ეცნობოს საკანონმდებლო ორგანოს და საკონსტიტუციო საბჭოს.

თუ საკანონმდებლო ორგანოი და საკონსტიტუციო საბჭო არ მისცემს თანხმობას, საკანონმდებლო ორგანოს დაკავებული ან დაპატიმრებული წევრი დაუყოვნებლივ უნდა განთავისუფლდეს.

საკანონმდებლო ორგანოს წევრი არ შეიძლება იყოს სამოქალაქო სამართალწარმოების მხარე იმ პალატის სესიის დროს, რომლის წევრიცაა, აგრეთვე მორიგი სესიის დაწყებდამდე 15 დღის განმავლობაში
საკანონმდებლო ორგანოს წევრს უფლება აქვს ჩვენება არ მისცეს იმ ფაქტის გამო, რომელიც მას გაანდეს, როგორც საკანონმდებლო ორგანოს წევრს. დაუშვებელია ამ საკითხთან დაკავშირებული წერილობითი მასალის
დაყადაღება. ეს უფლება საკანონმდებლო ორგანოს წევრს უნარჩუნდება მისი უფლებამოსილების შეწყვეტის შემდეგაც.

საკანონმდებლო ორგანოს წევრი პასუხისგებაში არ მიეცემა თავისი მოვალეობის შესრულებისას საკანონმდებლო ორგანოში თუ მის გარეთ გამოთქმული აზრებისა და შეხედულებებისათვის.

სახელმწიფო უზრუნველყოფს საკანონმდებლო ორგანოს წევრის უსაფრთხოებას.

საკანონმდებლო ორგანოს წევრის საქმიანობისათვის დაბრკოლებათა შექმნა ისჯება კანონით.

საკანონმდებლო ორგანოს წევრის უფლებამოსილებათა შეუფერხებელი განხორციელების პირობები.

საკანონმდებლო ორგანოს წევრი უზრუნველყოფილია

არანაკლებ თითო-თითო ოფისით შესაბამისი პალატის შენობაში და საარჩევნო ოლქში

არანაკლებ 5-5 თანაშემწით თითოეულ ოფისში, რომლებიც ეხმარებიან მას წარმომადგენლობითი და საკანონმდებლო ფუნქციების განხორციელებაში

ალტერნატივა: ეროვნული კრების შემადგენლობა განისაზღვრება კანონით, ისე, რომ დეპუტატი წარმოადგენდეს არანაკლებ 30 და არაუმეტს 50 ათას ამომრჩეველს

არჩევნები დარდება რეგიონული პროპორციული თავისუფალი სიით

საკანონმდებლო ორგანოს საარჩევნო ოლქები უნდა შეიქმნას ისე, რომ შეძლებისდაგვარად

საკანონმდებლო ორგანოს ყოველი წევრი ამომრჩეველთა თანაბარ რაოდენობას წარმოადგენდეს

ოლქის საზღვრები ადმინისტრაციულ დაყოფას დაემთხვეს

გათვალისწინებული იყოს ეთნიკური უმცირესობის ინტერესები

დასაშვებია გადახრა თითოეულ მანდატზე ამომრჩეველთა 10%-ის ფარგლებში, ხოლო განსაკუთრებულ შემთხვევებში (კომპაქტურად დასახლებული ეთნიკური უმცირესობის დაცვა, მეჩხერად
დასახლებული ადმინისტრაციული ერთეული) გადახრა შესაძლოა აღწევდეს 15%-ს.

საარჩევნო ოლქების საზღვრების გადახედვა უნდა მოხდეს არანაკლებ 10 წელიწადში ერთხელ

საარჩევნო ოლქების საზღვრების გადახედვის ინიცირების უფლებამოსილება აქვს მთავარი აღმასრულებელ, დეპუტატთა მეოთხედს, შტატითა და მუნიციპალიტეტების არანაკლებ მესამედს

საარჩევნო ოლქების განახლებული საზღვრები ძალაში შედის მისი მიღებიდან მე-2 არჩევნებისას

საკონსტიტუცციო საბჭო ადასტურებს საარჩევნო ოლქების კონსტიტუციურობას

ალტერნატივა: სენატის შემადგენლობა განისაზღვრება კანონით, ისე, რომ სენატორთა რიცხვი არ იყოს დეპუტატთა რიცხვის ნახევარზე მეტი და მესამედზე ნაკლები

სენატორი ხმას აძლევს შტატის (მუნიციპალიტეტის) ინსტრუქციის შესაბამისად

სენატორს ირჩევს და გამოიწვევს ლეგისლატურა (საკრებულო) გუბერნატორის (მერის) წარდგინებით, არაუმეტეს 10 წლის ვადით

თუ წარდგენიდან 1 თვის ვადაში გუბერნატორის (მერის) წარდგინილი კანდიდატი ვერ მოიპოვებს ლეგისლატურის (საკრებულოს) წევრთა უმრავლესობის მხარდაჭერას, სენატორობის კანდიდატს ასახელებენ ლეგისლატურის (საკრებულოს) წევრები

თუ 1 თვის ვადაში ვერც ამ კანიდატთაგან ვერც ერთი ვერ ვერ მოიპოვებს ლეგისლატურის (საკრებულოს) წევრთა უმრავლესობის მხარდაჭერას, გუბერნატორი (მერი) 3 საუკეთესო შედეგის მქონე კანიდატთაგან ერთ ერთს, რომელსაც აქვს ლეგისლატურის (საკრებულოს) წევრთა არანაკლებ მესამედის მხარდაჭერა, ნიშნავს სენატორად

სენატორები უნდა არჩეულ იყვენ ისე, რომ ყოველ 5 წელიწადში ამოიწუროს თითოეული შტატიდან (მუნიციპალიტეტიდან) არჩეული 1 სენატორის უფლებამოსილება.

სენატორის უფლებამოსილების ვადამდე შეწყვეტის შემთხვევაში მის უფლებამონაცვლეს ლეგისლატურა (საკრებულო) ირჩევს ნარჩენი ვადით.

უფლებამოსილების ვადის გასვლის შემდეგ სენატორს უფლება არა აქვს ეკავოს თანამდებობა ფედერალური (შტატის) საჯარო სამსახურში

არ მონაწილეობს დებატებში, კენჭისყრაში მონაწილეობს მხოლოდ ხმების გაყოფისას

თანამდებობაზე აირჩევა ის კანდიდატი, რომელმაც მიიღო

ხმათა უმეტესობა ფრაქციათა უმეტესობაში

პალატის წევრათა ხმათა უმრავლესობა

თუ პირველ ტურში გამარჯვებული ვერ გამოვლინდა, 2 საუკეთესო შედეგის მქონე კანდიდატს შორის ტარდება წილისყრა

კომიტეტებში ადგილები ფრაქციებს შორის ნაწილდება მათი რიცხოვნების პროპორციულად

ფრაქცია ხმას აძლევს მისი წევრების სახელით, გარდა იმ შემთხვეევისა, როცა წევრს სურს დამოუკიდებლად მისცეს ხმა

კანონპროექტს ან დადგენილებას კენჭი ეყრებაა მხოლოდ მას შემდეგ, რაც მისი ტექსტი წაკითხული იქნება სესიის მსვლელობისას და არა ნაკლებ 3 დღის განმავლობაში გაიმართება მისი განხილვა, ან თუ პალატის წევრთა 4/5 დაადგენს, რომ განსაკუთრებული საზოგადოებრივი საჭიროება მოითხოვს კენჭისყრას ამ წესის დაუცველად

კანონპროექტი ან დადგენილება მიღებულად ითვლება, როცა მას მხარს დაუჭერს დამსწრეთა უმრავლესობა, მაგრამ არანაკლებ პალატის სრული შემადგენლობის ერთი მესამედისა

ერთი სესიის ფარგლებში დაუშვებელია პალატის მიერ უარყოფილი კანონპროექტის ან დადგენილების საკითხზე ახალი კანონპროექტის ან დადგენილების ინიცირება

კანონად ან დადგენილებად ვერ იქცევე ის პროექტი, რომლის მიღებაც არ იქნება დასრულებული ორივე პალატის მიერ იმავე სესიის განმავლობაში, რომელზედაც ის იქნა ინიცირებული

სხვა სახის გადაწყვეტილებათა მიღების წესი განისაზღვრება რეგლამენტით.

საარჩევნო კანონის ძირითადი ნორმები შეიძლება შეიცვალოს არჩევნებამდე არაუგვიანეს 12 თვისა

სასამართლოსა და დემოკრატიის უზრუნველმყოფ ინსტიტუტებთან დაკავშირებული კანონის მიღება უნდა მოხდეს მხოლოდ მათთან კონსულტაციის შემდეგ

სამოქალაქო თავისუფლებებთან დაკავშირებული კანონის მიღება უნდა მოხდეს მხოლოდ ომბუდსმენთან კონსულტაციის შემდეგ

ორგანული კანონი უნდა მიიღოს ზედიზედ 2 მოწვევის საკანონმდებლო ორგანომ, პალატათა სრული შემადგენლობის 2/3-ით, ისე რომ 1-ლი და მე-2 მიღებას არანაკლებ 1 წელი აშორებდეს. ორგანული კანონის მიღება უნდა მოხდეს მხოლოდ საკონსტიტუციო საბჭოს დადებითი დასკვნის შემდეგ.

არცერთი კანონპროექტი, ბიუჯეტის გარდა, არ უნდა შეეხებოდეს ერთზე მეტ საკითხს და ეს საკითხი გამოხატული უნდა იყოს მის სათაურში

საგადასახადო კანონი მხოლოდ გადასახადების შემოღებასა და განაკვეთების განსაზღვრას უნდა ეხებოდეს

ბიუჯეტის კანონი მხოლოდ შემოსავლებსა და ხარჯებს უნდა ეხებოდეს

ბათილია კანონი, რომლის შინაარსი და სათაური ერთზე მეტ საკითხს შეეხება

თუ კანონს, რომლის შინაარსი ერთზე მეტ საკითხს შეეხება, სათაურში ერთი საკითხი აქვს გაცხადებული, მაშინ ბათილია ასეთი კანონის ის ნაწილი, რომელიც გაცხადებული არაა მის სათაურში

დაუშვებელია საჯარო საკუთრებაში არსებული რაიმე სიკეთის რომელიმე პირისთვის გადაცემა სათანადო ანაზღაურების ან სანაცვლოდ იმავე ღირებულების სხვა სიკეთის მიღების გარეშე

პალატის წევრთა მეხუთედს უფლება აქვს მიმართოს საკონსტიტუციო საბჭოს, კანონპროექტის კონსტიტუციორობის შესახებ დასკვნისათვის

საკონსტიტუციო საბჭოს უარყოფითი დასკვნა აჩერებს კანონპროექტის მიღების პროცედურას, საბჭოს მიერ მითითებულ ხარვეზთა გამოსწორებამდე

მხოლოდ პარლამენტია უფლებამოსილი გამოაცხადოს ომი და დადოს ზავი

მხოლოდ პარლამენტია უფლებამოსილი მიიღოს ნორმატიული აქტი, რომლის ეკონომიკური ეფექტი მშპ-ს 0.1%-ს აღემატება

პალატათა სრული შემადგენლობის 3/5 უფლებამოსილია გამოაცხადოს ამნისტია

პალატათა სრული შემადგენლობის 2/3 უფლებამოსილია შეიწყალოს მსჯავრდებული

პალატის სხდომაზე განიხილება მხოლოდ ის პროექტები, რომელიც განხილულ იქნა კომიტეტის მიერ და რომლის განხილვას პალატის სხდომაზე მხარს უჭერს

კომიტეტი

მთავარი აღმასრულებელი

ფრაქცია, საკუთარი ქვოტის ფარგლებში

პალატის წევრთა 2/5

პალატა გადაწყვეტილებას კენჭს უყრის მხოლოდ პლენარულ სხდომაზე საკითხის 3 დღიანი განხილვის შემდეგ, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა წევრთა სიითი შემადგენლობის 3/5 მხარს უჭერს დაჩქარებულ კენჭისყრას.

პალატის წევრთა 2/5-ს უფლება აქვს ვეტო დაადოს საკითხის კენჭისყრაზე დაყენებას

თუ პალატებმა არ გაიზიარეს ერთმანეთის შენიშვნები და 3 თვის განმავლობაში ვერ მოხერხდა მათ შორის შეთანხმების მიღწევა, თითოეულ პალატაში კენჭი ეყრება სადაო დებულების მეორე პალატის მიერ მიღებულ რედაქციას

თუ პალატის წევრთა სიითი შემადგენლობის არანაკლებ ნახევარი მხარს არ დაუჭერს მეორე პალატის მიერ შემოთავაზებული რედაქციის უარყოფას, მაშინ დამტკიცებულად ითვლება მეორე პალატის მიერ წარმოდგენილი რედაქცია

თუ 3 თვის ვადაში მაინც ვერ მოხერხდა პალატებს შორის შეთანხმების მიღწევა, გადაწყვეტილებას ღებულობს პალატათა ერთობლივი სესია

თითოეული შტატის პოზიცია განისაზღვრება ამ შტატიდან არჩეული სენატორებისა და დეპუტატების ხმათა უმრავლესობით

გადაწყვეტილების მისაღებად საჭიროა შტატების უმრავლესობის მხარდაჭერა

თუ პალატათა ერთობლივი სესიაზე 1 თვის განმავლობაში ვერ მოხერხდება შტატების უმრავლესობით გადაწყვეტილების მიღება, მაშინ პალატათა ერთობლივი სესია გადაწყვეტილებას იღებს საკანონმდებლო ორგანოს წევრები ხმას უმრავლესობით

საერთაშორისო ხელშეკრულება თუ შეთანხმება შეიძლება დაიდოს მხოლოდ იმ საკითხებთან დაკავშიერბით, რაც პირდაპირ უკავშირდება ხელშეკრულება თუ შეთანხმების დამდები სუბიექტის კონსტიტუციურ უფლებამოსილებებს

რატიფიცირებული საერთაშორისო ხელშეკრულება ეროვნულ სამართლის ნაწილი ხდება მხოლოდ მას შემდეგ, როცა მოხდება კანონით დადგენილი წესით მისი მოქმედ კანონმდებლობაში ინკორპორირება

მხოლოდ ორგანული კანონით უნდა მოხდეს ეროვნულ სამართლში ინკორპორირება იმ საერთაშორისო ხელშეკრულების თუ შეთანხმების, რომელიც მოითხოვს შიდასახელმწიფოებრივი კანონმდებლობის შეცვლას, ნაკისრ საერთაშორისო ვალდებულებათა შესასრულებლად აუცილებელი კანონებისა და კანონის ძალის მქონე აქტების მიღებას

საკონსტიტუციო საბჭო ადასტურებს საერთაშორისო ხელშეკრულების თუ შეთანხმებისა და მისი რატიფიცირების პროცედურის კონსტიტუციასთან შესაბამისობას

საკონსტიტუციო საბჭოს დადებითი დასკვნის საფუძველზე, პარლამენტი პალატათა სრული შემადგენლობის უმრავლესობით ახდენს საერთაშორისო ხელშეკრულებათა და შეთანხმებათა რატიფიცირებას, დენონსირებასა და გაუქმებას

საკონსტიტუციო საბჭოს დადებითი დასკვნის საფუძველზე, პარლამენტი პალატათა სრული შემადგენლობის 3/5-ის უმრავლესობით ახდენს საერთაშორისო ხელშეკრულებათა და შეთანხმებათა ინკორპორირებას ეროვნულ სამართალში

იმ საერთაშორისო ხელშეკრულებათა და შეთანხმებათა გარდა, რომლებიც ითვალისწინებენ რატიფიცირებას, სავალდებულოა აგრეთვე ისეთი საერთაშორისო ხელშეკრულებისა და შეთანხმების რატიფიცირება, რომელიც:

ითვალისწინებს საერთაშორისო ორგანიზაციაში ან სახელმწიფოთაშორის კავშირში საქართველოს შესვლას

სამხედრო ხასიათისაა

ეხება სახელმწიფოს ტერიტორიულ მთლიანობას ან სახელმწიფო საზღვრების შეცვლას

დაკავშირებულია სახელმწიფოს მიერ სესხის აღებასა და გაცემასთან, ან სხვა მნიშვნელოვან ფინანსურ ვალდებულებეთან

მოითხოვს შიდასახელმწიფოებრივი კანონმდებლობის შეცვლას, ნაკისრ საერთაშორისო ვალდებულებათა შესასრულებლად აუცილებელი კანონებისა და კანონის ძალის მქონე აქტების მიღებას

პარლამენტს უნდა ეცნობოს სხვა საერთაშორისო ხელშეკრულებათა და შეთანხმებათა დადების შესახებ

პალატათა სრული შემადგენლობის 2/3-ით არ დაადგენს მისი ამოქმედების უფრო ადრეულ ვადას

გამოცხადებულია საომარი ან საგანგებო მდგომარეობა და საზოგადოების უსაფრთხოება და კეთილდღეობა მოითხოვს სწრაფ მოქმედებას

საომარი ან საგანგებო მდგომარეობის საფუძველზე სამოქალააქო უფლებათა შემზღუდავი კანონი ავტომატურად უქმდება მისი მიღებიდან 6 თვის შემდეგ, თუ არ იქნა მიღებული ახალი კანონი მისი არსებობის გაგრძელების შესახებ

პალატათა სრული შემადგენლობის 2/3-ით შესაძლებელია დადგინდეს ავტომატური გაუქმების უფრო გვიანი ვადა

პალატა თავად იღებს გადაწყვეტილებას სახელმწიფო ბიუჯეტიდან მისთვის გამოყოფილ სახსრების განაწილების თაობაზე, კომიტეტებიდან და ფრაქციებიდან შემოსული საბიუჯეტო განაცხადების შესაბამისად.

პალატას, კომიტეტს უფლება აქვს საკუთარ სხდომაზე გამოიძახოს პირი, მოსამართლის, მაგისტრატის და ნაფიცი მსაჯულის გარდა, მიიღოს ინფორმაცია და გამოითხოვოს მტკიცებულება, რომელიც აუცილებია მისთვის კონსტიტუციურ პრეროგატივათა განსახორციელებლად

საპარლამენტო ზედამხედველობა და კითხვების დასმა უნდა განხორციელდეს ისე, რომ არ დაირვეს პირის სამოქალაქო თავისუფლებები და კონსტიტუციური პრეროგატივები

უმრავლესობას და უმცირესობას თანაბარი ოდენობით კითხვების დასმის უფლება აქვთ

ფრაქციებს შორის კითხვების დასმის უფლება ნაწილდება მათი რიცხოვნების პროპორციულად

ფრაქციის შიგნით კითხვების დასმის უფლება ნაწილდება შემთხვევითი შერჩევით

პირველი კითხვის დასმის უფლება აქვს ოპოზიციის ლიდერს

პალატის წევრს უფლება აქვს დასვას დამატებითი კითხვა.

ოპოზიციის ლიდერს უფლება აქვს დასვას 5 დამატებითი კითხვა.

კითხვები არანაკლებ 3 დღით ადრე უნდა გაეგზავნოს ადრესატს

ჩრდილოვან მთავრობას საკუთარი რიცხვიდან ირჩევენ საპარლამენტო ოპოზიციის წევრები

ოპოზიციის ლიდერი – მთავარი აღმასრულებლის არჩევნებში მე-2 ადგილზე გასული კანდიდატი

ოპოზიციის ლიდერის უფლებამოსილებათა ვადამდე შეწყვეტის შემთხვევაში მის უფლებამონაცვლეს საპარლამენტო ოპოზიცია ირჩევს იმავე წესით, როგორც საარჩევნო კოლეგია მთავარი აღმასრულებელს

მოქმედი და ჩრდილოვან მთავრობის წევრები თანაბარ ანაზღაურებას და სხვა სარგებელს უნდა ღებულობდნენ.

გადაწყვეტილება ომისა და ზავის, საგანგებო ან საომარი მდგომარეობისა და სამოქალაქო თავისუფლებათა შეზღუდვის საკითხებზე მიიღება პალატათა წევრთა სრული შემადგენლობის უმრავლესობით

საგანგებო ან საომარი მდგომარეობისას არჩევნები ტარდება მხოლოდ პალატათა სრული შემადგენლობის 3/5-ის გადაწყვეტილებით

მცირე პარლამენტსა და მის ინსტიტუტებში ფრაქციები იმავე პროპორციით უნდა იყვნენ წარმოდგენლი, რაც სრულ პარლამენტში.

მცირე პარლამენტის პალატაში არ უნდა იყოს 20 წევრზე ნაკლები.

მცირე პარლამენტს უფლება არა აქვს დაიწყოს კონსტიტუციის გადასინჯვის პროცედურა, მიიღოს ორგანული კანონი, ან კანონი, რომელიც სამოქალაქო თავისუფლებებს ან კონსტიტუციური პრეროგატივებს შეზღუდავს

ოკუპირებულ ტერიტორიაში მყოფი თანამდებობის პირი ითვლება ქმედუუნაროდ. მის მიერ მიღებული ყველა სამართლებრივი აქტი ბათილია, გარდა იმ აქტებისა, რომელიც ემსახურება თავდაცვას, წინაღმდეგობას და მოქალაქეთა დაცვას

ბათილია სამართლებრივი აქტი, რომელიც აკანონებს ოკუპაციას ან ოკუპანტისათვის დახმარების აღმოჩენის ვალდებულებას აწესებს

პრეზიდენტი

გუბერნატორი

მერი

ახორციელებს აღმასრულებელ ხელისუფლებას

უზრუნველყოფს კონსტიტუციისა და სამართლებრივი აქტების აღსრულებას

კონსტიტუციით დადგენილი გამონაკლისების გარდა, ხელმძღვანელობს და ზედამხედველობს საჯარო სამსახურს, უზრუნველყოფს მის ანგარიშვალდებულებას

სარგებლობს მთლიანი ან ნაწილობრივი ვეტოს უფლებით, ახდენს კანონების პრომულგაციას

გამოსცემს დეკრეტებს

არის საერთაშორისო ურთიერთობებში სახელმწიფოს უმაღლესი წარმომადგენელი

არის შეიარაღებული ძალების უმაღლესი მთავარსარდალი და ახორციელებს მათზე სამოქალაქო ზედამხედველობას

კონსტიტუციით და ორგანული კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში აცხადებს საომარ ან საგანგებო ვითარებას

კონსტიტუციით და ორგანული კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში ახორციელებს პირდაპირ ფედერალურ მმართველობას ერთ ან რამდენიმე შტატში, მუნიციპალიტეტში, ან მათ ნაწილში

შეიწყალებს მსჯავრდებულთ, განსაკუთრებით მძიმე და მძიმე დანაშაულში განმეორებით მსჯავრდებულთა გარდა, რომელთა შეწყალებისთვის საჭიროა ომბუდსმენის რეკომენდაცია და რესპუბლიკის საბჭოს თანხმობა

ერთი და იგივე პიროვნებას მთავარი აღმასრულებლის თანამდებობა შეიძლება ეკავოს არა უმეტეს ზედიზედ 10 წლის განმავლობაში.

პირს, რომელსაც ბოლო 10 წლის განმავლობაში 8 წელი ეკავა მთავარი აღმასრულებლის თანამდებობა, მთავარი აღმასრულებლის თანამდებობის დაკავების უფლება აქვს უფლებამოსილების ვადის შეწყვეტიდან არანაკლებ 5 წლის შემდეგ.

მთავარი აღმასრულებლის უფლებამოსილებათა ვადამდე შეწყვეტის შემთხვევაში მისი უფლებამონაცვლე მთავარი აღმასრულებლის უფლებამოსილებებს ახორციელებს ნარჩენი ვადით

არჩეული მთავარი აღმასრულებლის მიერ საკუთარი უფლებამოსილებების განხორციელების უუნარობის შემთხვევაში, საარჩევნო კოლეგია მისი პარტიისგან არჩეულ დეპუტატთაგან ირჩევს მემკვიდრეს

საარჩევნო კოლეგია

პრეფერენციული ხმის მიცემა

თავისუფალი სია

საყოველთაო არჩევნები და პრაიმერიზი ტარდება ერთდროულად

ყველას აქვს უფლება გარკვეული პროცედურის გავლის შემდეგ კენჭი იყაროს ამა თუ იმ პარტიისაგან

ამომრჩეველი ხმას აძლევს მისთვის სასურველ კანდიდატებს ნებისმიერ პარტიულ სიაში

კანიდატების მიერ მიღებული ხმები ჯამდება მათი პარტიული კუთვნილების მიხედვით

პარტიის მიერ მიღებული ხმები წარმოადგენს მისი სახელით არჩევნებში მონაწილე ყველა კანდიდატის ხმათა ჯამი

მანდატები პარტიებს შორის ნაწილდება მათ მიერ მიღებული ხმების პროპორციულად

პარტიის შიგნით მანდატები ნაწილდება საუკეთესო შედეგის მქონე კანდიდატთა შორის

საყოველთაო არჩევნები და პრაიმერიზი ტარდება ერთდროულად

ყველას აქვს უფლება გარკვეული პროცედურის გავლის შემდეგ კენჭი იყაროს ამა თუ იმ პარტიისაგან

ამომრჩეველი ხმას აძლევს მისთვის სასურველ კანდიდატებს ნებისმიერ პარტიულ სიაში

კანიდატების მიერ მიღებული ხმები ჯამდება მათი პარტიული კუთვნილების მიხედვით

პარტიის მიერ მიღებული ხმები წარმოადგენს მისი სახელით არჩევნებში მონაწილე ყველა კანდიდატის ხმათა ჯამი

მანდატები პარტიებს შორის ნაწილდება მათ მიერ მიღებული ხმების პროპორციულად

პარტიის შიგნით მანდატები ნაწილდება საუკეთესო შედეგის მქონე კანდიდატთა შორის

რომელმაც მიიღო საკუთარ პარტიაში ყველაზე მეტი ხმა იმ ოლქებში, სადაც მისი პარტია გავიდა 1-ლ ადგილზე

რომლმაც მიიღო ხმების უმეტესობა მთელი ქვეყნის (შტატის, მუნიციპალიტეტის) მასშტაბით

რომლის მიერ მიღებული ხმების ოდენობა აღემატება მე-2 ადგილზე გასული კანდიდატის მიერ მიღებული ხმების ოდენობას იმდენით, რამდენიც მას აკლია ქვეყნის მასშტაბით ხმათა აბსოლუტურ უმრავლესობამდე

რომლის პარტია გავიდა 1-ლ ადგილზე საარჩევნო ოლქების უმეტესობაში და რომელმაც მიიღო საკუთარ პარტიაში ყველაზე მეტი ხმა იმ ოლქებში, სადაც მისი პარტია გავიდა 1-ლ ადგილზე

რომლმაც მიიღო ხმების უმეტესობა ქვეყნის (შტატის, მუნიციპალიტეტის) მასშტაბით

გამარჯვებულად ჩაითვლება ის მთავარი აღმასრულებლობის კანდიდატი, რომელსაც მხარს დაუჭერს ხმოსანთა უმრავლესობა

ინიცირებიდან 10 დღის ვადაში პალატა ღებულობს გადაწყვეტილებას საკითხის დღის წესრიგში შეტანის შესახებ

საკითხის დღის წესრიგში შეტანიდან 20 დღის ვადაში პალატა ღებულობს გადაწყვეტილებას წარდგენილი ბრალდების დამტკიცების შესახებ

პალატაში კენჭისყრა ტარდება პროცედურის კონსტიტუციურობის შესახებ საკონსტიტუციო საბჭოს დადებითი დასკვნის საფუძველზე.

პალატის წევრთა სრული შემადგენლობის 2/3-მა მხარი უნდა დაუჭიროს წარდგენილი ბრალდების დამტკიცებას.

ვადების დარღვევის შემთხვევაში პროცედურა წყდება

ერთი და იმავე ფაქტის საფუძველზე იმპიჩმენტის საკითხის ორჯერ დაყენება დაუშვებელია

ინფორმაცია, რომლის გამჟღავნება ხელს შეუშლის აღმასრულებელ ხელისუფლებას საკუთარი კონსტიტუციური პრეროგატივების განხორციელებაში, დაცულია გამჟღვანებისაგან აღმასრულებელი პრივილეგიით

კონსტიტუციით დადგენილი გამონაკლისების გარდა, დაუშვებელია ერთი კონსტიტუციური ინსტიტუტი ჩაერიოს იმ უფლებამოსილებების განხორციელებაში ან დაადგინოს მისთვის რაიმე რეგულაციები, რომელსაც კონსტიტუცია მეორე კონსტიტუციურ ინსტიტუტს მიაკუთვნებს

კონსტიტუციურ ინსტიტუტებს უფლება აქვთ საკუთარი უფლებამოსილებების დელეგირება მოახდინონ მათ მიერ შექმნილ საჯარო დაწესებულებებსა და მათ მიერ დანიშნულ პირებზე

მთავარი აღმასრულებელი 10 დღის ვადაში ხელს აწერს და აქვეყნებს კანონს ან მოტივირებული შენიშვნებით უბრუნებს საკანონმდებლო ორგანოს.

თუ მთავარი აღმასრულებელმა დადგენილ ვადაში არ გამოაქვეყნა კანონი, მას ხელს აწერენ და აქვეყნებენ პალატების სპიკერები.

მთავარი აღმასრულებელს უფლება აქვს ვეტო დაადოს როგორც კანონის მთელ ტექსტს, ისე მის ცალკეულ ნაწილებს

ნაწილობრივი ვეტოს შემთხვევაში ხდება კანონის დარჩენილი ნაწილის პრომულგაცია

პალატებმა მთავარი აღმასრულებლის, მე-2 პალატის ან საკონსტიტუციო საბჭოს ვეტო უნდა დაძლიონ 30 დღის ვადაში, საწყისი გადაწყვეტილების მიღებისათვის აუცილებელ ქვორუმზე 1/4-ით უფრო მაღალი ქვორუმით, მაგრამ არა უმეტეს 4/5-ისა

აღნიშნულ პროექტებს საკანონმდებლო ორგანო კენჭს უყრის მასში მთავარი აღმასრულებლის თანხმობის გარეშე რაიმე ცვლილების შეტანის გარეშე.

მთავარი აღმასრულებლის მოთხოვნით კანონპროექტი განიხილება რიგგარეშედ

თუ კი 30 დღის განმავლობაში საკანონმდებლო ორგანო ვერ მიიღებს გადაწყვეტილებას მთავარი აღმასრულებლის მიერ ინიცირებულ კანონპროექტთან დაკავშიებით, მას დეკრეტით იღებს მთავარი აღმასრულებელი.

ბიუჯეტით გათვალისწინებული ასიგნების გარეშე საჯარო სახსრებიდან ხარჯის გაწევა და ფინანსური ვალდებულების აღება დაუშვებელია

კანონი, რომელიც იწვევს მიმდინარე წლის ბიუჯეტის ხარჯების ზრდას ან შემოსავლების შემცირებას, ძალაში შედის შემდეგი საფინანსო წლიდან

დაუშვებელია ბიუჯეტის დეფიციტის არსებობა. თუ ხარჯები აღემატება შემოსავლებს, მთავარი აღმასრულებელი ვალდებულია შეკვეცოს ხარჯები დეფიციტის პროპორციულად

დაუშვებელია საბიუჯეტო ხარჯების იმაზე მეტი პროცენტით გაზრდა, ვიდრე წინა წელს მთლიანი შიდა პროდუქტის, ინფლაციის და მოსახლეობის ზრდის ზრდის საპროცენტო მაჩვენებელი იყო

შემოსავლების 1%-ის ოდენობის თანხა ყოველწლიურად გადაირციხება სტრატეგიული რეზერვების ფონდში.

საფინანსო წლის დაწყებამდე ახალი ბიუჯეტის მიუღებლობის შემთხვევაში ყველა საჯარო ხარჯი გაწეული უნდა იყოს წინა ბიუჯეტით გათვალისწინებული ასიგნების შესაბაამისად

თუ საგადასახადო შემოსავლები აღემატება კონსტიტუციით დადგენილ ზღვარს, ნამატი თანხა უბრუნდებათ გადასახადის გადამხდელებს ან შემდეგ წელს მცირდება საგადასახადო განაკვეთი

ახალი გადასახადის დაწესება ან არსებული განაკვეთის გაზრდა შესაძლებელია მხოლოდ ორგანული კანონით

ახალი გადასახადის ან გაზრდილი განაკვეთის ძალაში შედის ორგანული კანონის მიღებიდან 2 წლის შემდეგ 

საგადასახადო შემოსავლები არ უნდა აღემატებოდეს მშპ-ს 20%ს

დაუშვებელია საშემოსავლო გადასახადის დაწესება

ახალი ვალის აღებისას შემდეგი 10 წლის განმავლობაში უნდა მოხდეს არანაკლებ იმავე ოდენობით საჯარო ხარჯების შემცირება

მთლიანი ფედერალური ვალი არ უნდა აღემატებოდეს ისეთ თანხას, რომლისთვისაც ძირის და პროცენტის გადასახადი რომელიმე ფისკალურ წელიწადში უფრო მეტია, ვიდრე

უკანასკნელი 3 წლის ფედერალური შემოსავლების საშუალო ოდენობის 10%-ს,

მშპ-ს 30%-ს

შტატის (მუნიციპალიტეტის) მთლიანი ვალი არ უნდა აღემატებოდეს ისეთ თანხას, რომლისთვისაც ძირის და პროცენტის გადასახადი რომელიმე ფისკალურ წელიწადში აღემატება

უკანასკნელი 3 წლის შტატის (მუნიციპალიტეტის) შემოსავლების საშუალო ოდენობის 10%-ს,

მის ტერიტორიაზე არსებული დასაბეგრი ქონების 5 %.

საომარი ან საგანგებო მდგომარეობისას, რომელიც დაკავშირებულია კატასტროფულ მოვლენებთან და რომელიც მოითხოვს სახელმწიფოს მოქმედებას სიცოცხლისა და საზოგადოებრივი უსაფრთხოების დასაცავად

თუ მშპ-ს ან დასაქმების ზრდის პროგნოზი მოცემული ფისკალური წლისთვის ნაკლებია 1%-ზე და ამ გადაწყვეტილებას მხარს უჭერს პალატათა სრული შემადგენლობის 2/3

ნებისმიერ ოდენობის თანხა შესაძლებელია გახარჯულ იქნას იმ მიზნით, რასაც განსაზღვრავს ორგანული კანონი ან მხარს დაუჭერს პალატათა სრული შემადგენლობის არანაკლებ ¾

50 % წარიმართება ფედერალურ ბიუჯეტში

30 % წარიმართება შტატის ბიუჯეტში

20 % წარიმართება მუნიციპალურ ბიუჯეტში

გამოთანაბრებითი ხარჯების განაწილების წესი განისაზღვრება ორგანული კანონით

ორგანული კანონით 5 წლის ვადით შესაძლოა დადგინდეს შემოსავლების განაწილების განსხვავებული წესი

საბიუჯეტო სახსრები შტატებსა და მუნიციპალიტეტებში იხარჯება მათი მოსახლეობის პროპორციულად.

ეს წესი არ ვრცელდება ექსკლუზიური ფედერალური უფლებამოსილებების განხორციელებისათვის აუცილებელ და გამოთანაბრებით ხარჯებზე

მართლმსაჯულების განხორციელებაში საზოგადოების მონაწილეობის ფორმები განისაზღვრება კანონით.

სასამართლო დავების განიხილვის უფლებამოსილება აქვს მხოლოდ იმ სასამართლოს, რომლის განსჯადიცაა საქმე კონსტიტუციისა და კანონის საფუძველზე.

სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმება, შეცვლა ან შეჩერება შეუძლია მხოლოდ სასამართლოს კანონით განსაზღვრული წესით.

დაუშვებელია სახელმწიფოს, შტატს, მუნიციპალიტეტს, კერძო პირს, მიენიჭოს რაიმე იმუნიტეტი, პრივილეგია ან შეღავათი სასამართლოს გადაწყვეტილების აღსრულებისგან.

სასამართლო, კანონით დადგენილი წესით, თანაბარად უზრუნველყოფს მხარეებს ეფექტური შესაძლებლობით შეაგროვონ მტკიცებულებები, გამოიძახონ და დაკითხონ მოწმეები, აგრეთვე ატარებს მხარეთა უფლებებისა და თავისუფლებების უზრუნველყოფის ღონისძიებებს.

სამართალწარმოება ხორციელდება სახელმწიფო ენაზე.

ენობრივი უმცირესობების წარმოამადგენლებისთვის, კანონით განსაზღვრულ შემთხვევებსა და წესით, სამართალწარმოება უზრუნველყოფილია მათ მშობლიურ ენაზე. პირს, რომელმაც სამართალწარმოების ენა არ იცის, მიეჩინება თარჯიმანი.

გარემოებათა არსებითი მსგავსების შემთხვევაში სასამართლომ უნდა მიიღოს საკუთარი ან ზემდგომი სასამართლოს ადრინდელი გადაწყვეტილების იდენტური გადაწყვეტილება, თუ კანონით განსაზღვრული წესით არ იქნება დასაბუთებული განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების აუცილებლობა უფლებებისა და თავისუფლებების დაცვის უზრუნველსაყოფად.

სასამართლო კანონით დადგენილი წესით ახორციელებს სასამართლო და საკონსტიტუციო ზედამხედველობას, ისე რომ არ დაირღვეს ხელისუფლებათა დანაწილების, შეკავებისა და გაწონასორების პრინციპები

სასამართლო არ უნდა ჩაერიოს პოლიტიკურ საკითხთა გადაწყვეტაში, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა ხელისუფლების სხვა ორგანოების მიერ მიღებული გადაწყვეტილება პირდაპირ და აშკარად ეწინააღმდეგება კონსტიტუციას და ამოწურულია პრობლემის გონივრულ ვადაში მოგვარების სხვა დემოკრატიული საშუალებები

კონსტიტუციის ინტერპრეტირებისას, მისი ტექსტი უნდა იყოს გაგებული ისე, როგორც ეს მისი მიღებისას ესმოდათ

ყველა სხვა ფედერალური, შტატის ან მუნიციპალური სამართლებრივი აქტი უნდა შეესაბამებოდეს კონსტიტუციას.

სასამართლომ კანონის განმარტება უნდა მოახდინოს საქართველოს კონსტიტუციის, პრეცედენტული სამართლის, საქართველოს მიერ ნაკისრი საერთაშორისო სამართლებრივი ვალდებულებების შესაბამისად.

საქმის გადაწყვეტისას სასამართლო უნდა დაეყრდნოს მხოლოდ კონსტიტუციასა და კონსტიტუციის შესაბამის სამართლებრივ აქტს და კანონით დადგენილი წესით უარი თქვას კონსტიტუციის შეუსაბამო სამართლებრივი აქტის გამოყენებაზე.

მოსამართლის და მაგისტრატის შერჩევის, თანამდებობაზე გამწესებისა და დანიშვნის წესი განისაზღვრება კანონით.

მოსამართლის თანამდებობაზე გამწესება ან დანიშვნა ხდება მხოლოდ იუსტიციის საბჭოს მიერ.

უფლებამოსილების ვადის შეწყვეტიდან 10 წლის განმავლობაში მოსამართლეს უფლება არა აქვს დაიკავოს რომელიმე სხვა საჯარო თანამდებობა, გარდა დემოკრატიის უზრუნველმყოფი სხვა ინსტიტუტის მოხელისა

უმაღლესი განათლების მქონე;

საქართველოს მოქალაქე;

რომელიც სარგებლობს ფართო საზოგადოებრივი ნდობითა და ავტორიტეტით;

აქვს საქმიანობის 5 წლიანი გამოცდილება;

აკმაყოფილებს კონსტიტუციითა და კანონით დადგენილ სხვა მოთხოვნებს.

მოსამართლედ შეიძლება გამწესდეს პირი, რომელსაც აქვს

სამართლის სფეროში პრაქტიკული, სამეცნიერო, პედაგოგიური საქმიანობის 5 წლიანი გამოცილება;

აკმაყოფილებს კონსტიტუციითა და კანონით დადგენილ სხვა მოთხოვნებს.

სააპელაციო მოსამართლედ შეიძლება გამწესდეს პირი, რომელიც აკმაყოფილებს კონსტიტუციითა და კანონით დადგენილ მოთხოვნებს და საერთო ჯამში აქვს
სამოსამართლეო საქმიანობის 5 წლიანი გამოცდილება;

ან, სამართლის სფეროში პრაქტიკული, სამეცნიერო, პედაგოგიური საქმიანობის 10 წლიანი გამოცილება.

უზენაეს მოსამართლედ შეიძლება გამწესდეს პირი, რომელიც აკმაყოფილებს კონსტიტუციითა და კანონით დადგენილ მოთხოვნებს და საერთო ჯამში აქვს

სააპელაციო სასამართლოში სამოსამართლეო საქმიანობის 5 წლიანი გამოცდილება;

ან, სამოსამართლეო საქმიანობის 10 წლიანი გამოცდილება;

ან, სამართლის სფეროში პრაქტიკული, სამეცნიერო, პედაგოგიური საქმიანობის 15 წლიანი გამოცილება.

პირი შეიძლება უზენაესი მოსამართლე იყოს მხოლოდ ერთხელ

ყველა სხვა მოსამართლის უფლებამოსილება უვადოა

მოსამართლე ერთი სააპელაციო სასამართლოს წევრი შეიძლება იყოს არაუმეტეს 10 წლისა. ამ ვადის ამოწურვის შემდეგ იგი უფლებამოსილია სამოსამართლეო საქმიანობა განაგრძოს მის მიერ არჩეულ სხვა სასამართლოში, გარდა უზენაესი სასამართლოსი

მაგისტრატის უფლებამოსილება კანონით დადგენილი ისეთი ვადით, რომელიც საფრთხეს არ უქმნის მის დამოუკიდებლობას

პირი, რომელიც პირველად არის გამწესებული მოსამართლედ და მაგისტრატად, კონსტიტუციითა და კანონით განსაზღვრული სრული ვადით გამწესებამდე, სასამართლოში ინიშნება 5 წლიანი გამოსაცდელი ვადით, კანონით განსაზღვრული სპეციალური მომზადების შემდეგ

გამოსაცდელი ვადის წარმატებით დასრულების შემთხვევაში, მოსამართლე და მაგისტრატი უფლებამოსილია სრული ვადით განაგრძოს საქმიანობა იმავე სასამართლოში

65 წლის, ან კანონით დადგენილი უფრო მაღალი ზღვრული ასაკის მიღწევისას მოსამართლეს უწყდება უფლებამოსილება.

სასამართლოს თავმჯდომარედ მოსამართლეს ირჩევს სასამართლო 10 წლის ვადით.

იმავე სასამართლოში თავმჯდომარე პირი შეიძლება იყოს მხოლოდ ერთხელ

დაუშვებელია მოსამართლის და მაგისტრატის ჩამოცილება საქმის განხილვისაგან, მისი თანხმობის გარეშე სხვა სასამართლო თანამდებობაზე გადაყვანა, ან უფლებამოსილების ვადამდე შეწყვეტა, გარდა კანონით განსაზღვრული შემთხვევებისა და წესით, როცა ეს საფრთხეს არ უქმნის სასამართლოს დამოუკიდებლობას და ხორციელდება სამართლიანი, მიუკერძოებელი, დამოუკიდებელი, გამჭვირვალე, ჯეროვანი დისციპლინური დევნის ფარგლებში.

დაუშვებელია ახალი კანონის საფუძველზე მოხდეს მოსამართლის, მაგისტრატის, სასამართლოს თავმჯდომარის უფლებამოსილების იმ ვადის შემცირება ან შეწყვეტა, რომელიც მოქმედებდა იმ დროისათვის, როცა პირი გამწესდა მოსამართლედ, მაგისტრატად ან სასამართლოს თავმჯდომარედ.

პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმეს განიხილავს ერთპიროვნულად მოსამართლე, ნაფიცი მსაჯულების ჟიურის მონაწილეობით, ან კანონით განსაზღვრულ შემთხვევებში მის გარეშეც.

კანონით განსაზღვრულ შემთხვევებსა და წესით განსაკუთრებით რთული ან მნიშვნელოვანი საქმე შეიძლება განიხილოს 3 მოსამართლისაგან შემდგარი სასამართლო კოლეგია.

უზენაესი და სააპელაციო სასამართლოები, საქმეს განიხილავენ 3 მოსამართლისაგან შემდგარი სასამართლო კოლეგიების მეშვეობით.

კანონით განსაზღვრულ შემთხვევებსა და წესით განსაკუთრებით რთული ან მნიშვნელოვანი საქმეები შეიძლება განიხილოს დიდმა სასამართლო პალატამ არანაკლებ 7 მოსასამრთლის შემადგენლობით.

არავის არა აქვს უფლება მოსთხოვოს მოსამართლეს, მაგისტრატსა და ნაფიცი მსაჯულს ანგარიში კონკრეტულ საქმეზე.

რაიმე ზემოქმედება მოსამართლეზე, მაგისტრატსა და ნაფიცი მსაჯულზე ან ჩარევა მის საქმიანობაში გადაწყვეტილების მიღებაზე ზეგავლენის მიზნით, აკრძალულია და ისჯება კანონით.

ბათილია ყველა აქტი, რომელიც ზღუდავს მოსამართლის, მაგისტრატისა და ნაფიცი მსაჯულის დამოუკიდებლობას.

მოსამართლე, მაგისტრატი და ნაფიცი მსაჯული პასუხისგებაში არ მიეცემა თავისი მოვალეობის შესრულებისას განხორცილებული ქმედების გამო, აგრეთვე სასამართლოში თუ მის გარეთ გამოთქმული აზრების და შეხედულებებისთვის.

კანონით შეიძლება დაწესდეს მოსამართლისა და მაგისტრატის იმუნიტეტის სხვა შემთხვევებიც, იმ ზომით, რაც აუცილებელია სასამართლოს დამოუკიდებლობის უზრუნველსაყოფად.

მოსამართლის და მაგისტრატის დაპატიმრება, შეიძლება მხოლოდ იუსტიციის საბჭოს თანხმობით. თუ იუსტიციის საბჭოს არ მისცემს თანხმობას, დაკავებული მოსამართლე და მაგისტრატი დაუყოვნებლივ უნდა განთავსუფლდეს.

სახელმწიფო უზრუნველყოფს მოსამართლის, მაგისტრატისა და ნაფიცი მსაჯულის, აგრეთვე მათი ოჯახის უსაფრთხოებას.

სასამართლოს ადმინისტრატორს ღია, გამჭვირვალე, სამართლიანი და მიუკერძოებელი კონკურსის საფუძველზე, სასამართლოს სხვა მოსამართლეთა ან მაგისტრატთა უმრავლესობის თანხმობით, კანონით დადგენილი წესით თანამდებობაზე ნიშნავს სასამართლოს თავმჯდომარე.

სასამართლოს თავმჯდომარე ან სასამართლოს სხვა მოსამართლეთა ან მაგისტრატთა უმრავლესობა უფლებამოსილია თანამდებობიდან გადააყენოს სასმართლოს ადმინისტრატორი.

სასამართლოს დაქვემდებარებაში არის მარშალი, რომელიც უზრუნველყოფს სასამართლოს ტერიტორიაზე წესრიგის დაცვას და სასამართლოს გადაწყვეტილებათა აღსრულებას

იუსტიციის საბჭო თავად იღებს გადაწყვეტილებას სახელმწიფო ბიუჯეტიდან სასამართლო ხელისუფლებისათვის გამოყოფილ სახსრების განაწილების თაობაზე, სასამართლოებიდან შემოსული საბიუჯეტო განაცხადების შესაბამისად.

სასამართლოს საბიუჯეტო განაცხადს ადგენს სასამართლოს თავმჯდომარე სასამართლოს სხვა მოსამართლეთა ან მაგისტრატთა უმრავლესობის თანხმობით.

დაუშვებელია სასამართლოს საბიუჯეტო განაცხადში ცვლილებების შეტანა შესაბამისი სასამართლოს თანხმობის გარეშე.

იუსტიციის საბჭო, კანონით დადგენილი წესით, უზრუნველყოფს სწრაფ, ხარისხიან, დამოუკიდებელ, მიუკერძოებელ და ხელმისაწვდომ მართლმსაჯულებისათვის აუცილებელ პირობებს, უზრუნველყოფს მოსამართლეთა და მაგისტრატთა სავალდებულო უწყვეტ განათლებას.

მოსამართლეთა და მაგისტრტთა შერჩევას, გამწესებას, დანიშვნას, დაწინაურებას, სხვა სასამართლო თანამდებობაზე გადაყვანასთან

მოსამართლეთა და მაგისტრტთა საქმიანობასთან დაკავშირებული საჩივრების განხილვა, დისციპლინურ სამართალწარმოებას, თანამდებობიდან გათავისუფლებასთან

სასამართლოთა შექმნას, რეორგანიზაცასა და ლიკვიდაციას, მათი განსჯადობას განსაზღვრის შესახებ კანონპროექტის ინიცირებასთან

სასამართლოებში მოსამართლეთა რიცხვის განსაზღვრასთან

სასამართლოთა და საკუთარი ბიუჯეტის შემუშავებასთან.

იუსტიციის საბჭო ასრულებს კონსტიტუციითა და კანონით გათვალისწინებულ სხვა უფლებამოსილებებს.

უმაღლესი განათლების მქონე;

საქართველოს მოქალაქე;

რომელიც სარგებლობს ფართო საზოგადოებრივი ნდობითა და ავტორიტეტით;

აქვს საქმიანობის 5 წლიანი გამოცდილება;

აკმაყოფილებს კონსტიტუციითა და კანონით დადგენილ სხვა მოთხოვნებს.

უსტიციის საბჭოს და მისი კომიტეტების შემადგენლობა უნდა უზრუნველყოფდეს მის დამოუკიდებლობასა და მიუკერძოებლობას, იყოს წარმომადგენლობითი, ასახავდეს საზოგადოებრივ მრავალფეროვნებას, მოიცავდეს სხვა და სხვა პროფესიული გამოცდილების მქონე პირებს

იუსტიციის საბჭოს თავმჯდომარეს ირჩევს საბჭო იმ ვადით, რა ვადითაც იგი ახორციელებს იუსტიციის საბჭოს წევრის უფლებამოსილებას

ღია, გამჭვირვალე, სამართლიანი და მიუკერძოებელი კონკურსის საფუძველზე, კონსტიტუციითა და კანონით დადგენილი წესით, იუსტიციის საბჭოს სხვა წევრს, 10 წლის ვადით ირჩევს საქართველოს პარლამენტი მოსამართლეთა და მაგისტრატთა კონფერენციის მიერ წარდგენილ კანდიდატთაგან.

იუსტიციის საბჭოს წევრად პირი შეიძლება არჩეულ იყოს ზედიზედ მხოლოდ ერთი ვადით.

პარლამენტის მიერ არჩეულ იუსტიციის საბჭოს წევრთა შორის ნახევარს მოსამართლეები უნდა შეადგენენ, ისე რომ არჩეული იყოს თანაბარი რაოდენობის უზენაესი, სააპელაციო, საოლქო მოსამართელე, მაგისტრატი და სასამართლო ადმინისტრატორი.

იუსტიციის საბჭოს წევრთა მესამედი არაიურისტი უნდა იყოს

იუსტიციის საბჭოს წევრობის კანდიდატთა სიას მოსამართლეთა და მაგისტრატთა კონფერენციას წარუდგენს რესპუბლიკის საბჭო

უფლებამოსილების ვადის შეწყვეტიდან 10 წლის განმავლობაში იუსტიციის საბჭოს წევრს უფლება არა აქვს დაიკავოს რომელიმე სხვა საჯარო თანამდებობა, გარდა მოსამართლისა, ან დემოკრატიის უზრუნველმყოფი სხვა ინსტიტუტის მოხელისა

კომიტეტის წევრებს ირჩევს იუსტიციის საბჭო საკუთარ წევრთაგან, ისე რომ

კომიტეტის წევრთა ნახევარს მოსამართლეები შეადგენენ,

არჩეული იყოს თანაბარი რაოდენობის უზენაესი, სააპელაციო, საერთო მოსამართელე და მაგისტრატი

ფედერალური მთავრობა, შტატი და მუნიციპალიტეტს უფლება აქვს საკუთარი ინტერესების დასაცავდ მიმართოს სასამართლოს

ფედერალური მთავრობის, შტატის ან მუნიციპალიტეტის მიერ საკუთარი უფლებამოსილების ფარგლებში გამოცემულ სამართლებრივ აქტს აქვს უპირატესი იურიდიული ძალა ყველა სხვა სამართლებრივ აქტთან შედარებით, გარდა ფედერალური კონსტიტუციისა

თავდაცვა

საგარეო პოლიტიკა

მონეტარული პოლიტიკა

ფედერალურ მთავრობას, შტატსა და მუნიციპალიტეტს შორის კომპეტენციათა შესახებ დავა წყდება მხოლოდ სასამართლო წესით

საკონსტიტუციო საბჭოს დადებითი დასკვნის საფუძველზე, პარლამენტი (ლეგისლატურა) უფლებამოსილია პალატათა სრული შემადგენლობის უმრავლესობით გააუქმოს შტატის (მუნიციპალიტეტის) სამართლებრივი აქტი, რომელიც ეწინაღმდეგება ფედერალურ (შტატის) კანონს

ფედერალურ მთავრობას უფლება აქვს, ორაგანული კანონით განსაზღვრული წესით და პროპორციულობის პრინციპის დაცვით, დროებით ჩაანაცვლოს შტატის ან მუნიციპალური ხელისუფლება და იმოქმედოს მათ ნაცვლად, თუ კი ისინი არ ან ვერ ასრულებენ საკუთარ ფუნქციებს და ამით აშკარა და გარდუვალი საფრთხე ექმნება საზოგადოებრივ ინტერესს, აგრეთვე საგანგებო ან საომარი მდგომარეობისას

სამოქალაქო თავისუფლებები

ჯანსაღი გარემოს დაცვა

თავისუფალი მეწარმეობის, ვაჭრობისა და კონკურენციის უზრუნველყოფა

ორგანიზებულ დამნაშავეობასთან ბრძოლა

გადასახადები

პალატათა 2/3-ით შტატს უფლება აქვს 1 წლით გადაავადოს კონკურენტულ უფლებამოსილებათა სფეროში შემავალ საკითხის შესახებ ფედერალური კანონის ამოქმედება

უფლებამოსილებათა დელეგირება დასაშვებია მხოლოდ ხელშეკრულების სასფუძველზე

საკანონმდებლო ხელისუფლებას ახორციელებს 2 პალატიანი ლეგისლატურა

გუბერნატორისა და ლეგისლატურის არჩევის წესი, უფლებამოსილებები – პრეზიდენტისა და პარლამენტის იდენტური

გუბერნატორისა და ლეგისლატურის 1-ლი პირდაპირი არჩევნები ჩატარდება 2025 წელს არჩეული ლეგისლატურა მიიღებს შტატის კონსტიტუციას

2025 წლამდე შტატის შემადგენლობაში შემავალი მუნიციპალიტეტების საკრებულოები საკუთარ წევრთაგან ირჩევენ ლეგისლატურას კანონით დადგენილი წესით, ხოლო გუბერნატორს ნიშნავს პრეზიდენტი ლეგისლატურის თანხმობით

საკანონმდებლო ხელისუფლებას ახორციელებს საკრებულო

მერისა და საკრებულოს არჩევის წესი, უფლებამოსილებები – პრეზიდენტისა და პარლამენტის (არჩევნების შემთხვევაში – ეროვნული კრების) იდენტური

საკონსტიტუციო საბჭო ადასტურებს ამ პროცედურის კონსტიტუციურობას

რესპუბლიკის საბჭო

იუსტიციის საბჭო

ომბუდსმენი

გენერალური აუდიტორი

საჯარო სამსახურის კომისია

საარჩევნო კომისია

საზოგადოებრივი მაუწყებელი

ახდენს კანდიდატების ნომინაციას დემოკრატიის უზრუნველმყოფი ინსტიტუტების ხელმძღვანელ თანამდებობზე

ეროვნული კრებისა და სენატის სპიკერები

ოპოზიციის ლიდერი

უმცირესობისა და უმრავლესობის ლიდერები ეროვნული კრებასა და სენატში

საკანონმდებლო ორგანოებში წარმოდგენილ პარტიათა ლიდერები

იუსტიციის საბჭოს თავმჯდომარე

გუბერნატორების ასოციაციის თავმჯდომარე

ლეგისლატურების პალატების სპიკერების ასოციაციის თავმჯდომარე

მერების ასოციაციის თავმჯდომარე

საკრებულოების სპიკერების ასოციაციის თავმჯდომარე

ადგენს კონსტიტუციურობას

კონსტიტუციის გადასინჯვის,

იმპიჩმენტის ან ქმედუუნარობის

საკანონმდებლო ორგანოს წევრის დევნის

საარჩევნო ოლქების

შტატის ან მუნიციპალიტეტის გაყოფის, შერწყმის, საზღვრების შეცვლის შტატსა ან მუნიციპალიტეტში პირდაპირი ფედერალური მმართველობის შემოღების

პრეზიდენტი

პარლამენტის პალატები

იუსტიციის საბჭო

ომბუდსმენი

საჯარო სამსახურის კომისია

ლეგისლატურების, გუბერნატორების, საკრებულოების, მერების ასოციაციები

10 წლის ვადით საკონსტიტუციო საბჭოს წევრის თანამდებობაზე, რესპუბლიკის საბჭოს მიერ წარდგენილ კანდიდატთაგან, ნიშნავს იმ პირს, რომელიც

სარგებლობს ფართო საზოგადოებრივი ნდობითა და აღიარებით

არანაკლებ 5 წელი ეწეოდა სამოსამართლეო საქმიანობას

ან, არანაკლებ 10 წელი სამართლის სფეროში ეწეოდა პრაქტიკულ, სამეცნიერო, პედაგოგიურ საქმიანობას

აკმაყოფილებს კონსტიტუციითა და კანონით დადგენილ სხვა მოთხოვნებს

საკონსტიტუციო საბჭოს წევრი პირი შეიძლება იყოს მხოლოდ ერთხელ

უფლებამოსილების ვადის შეწყვეტიდან 10 წლის განმავლობაში საკონსტიტუციო საბჭოს წევრს უფლება არა აქვს დაიკავოს რომელიმე სხვა საჯარო თანამდებობა, გარდა მოსამართლისა და დემოკრატიის უზრუნველმყოფი სხვა ინსტიტუტის მოხელისა

თუ საკონსტიტუციო საბჭო დაადგენს კონსტიტუციური თანამდებობის პირის მუდმივ ქმედუუნარობას, მაშინ შესაბამის თანამდებობას აცხადებს ვაკანტურად და კანონით დაგენილი წესით მას იკავებს კანონით განსაზღვრული უფლებამონაცვლე

თუ კონსტიტუციური თანამდებობის პირის ქმედუუნარობა დროებითია, საკონსტიტუციო საბჭო განსაზღვრავს თუ როდის არის შესაძლებელი მის მიერ საკუთარი უფლებამოსილებების შესრულების განახლება

დროებითი ქმედუუნარობის პერიოდში კონსტიტუციური თანამდებობის პირის უფლებამოსილებებს ასრულებს კანონით განსაზღვრული პირი

საგანგებო ან საომარი მდგომარეობისას რესპუბლიკის საბჭოს უფლება აქვს იმ არჩევითი კონსტიტუციური თანამდებობის პირის ადგილას, რომელიც საგანგებო ან საომარი მდგომარეობის გამო ქმედუუნარო გახდა, უგზო-უკვლოდ დაიკარგა ან გარდაიცვალა, დანიშნოს უფლებამონაცვლე იმ ვადით, სანამ ეს წევრი არ იქნება მზად განახლოს მის მიერ საკუთარი უფლებამოსილებების შესრულება ან არ იქნება არჩეული მისი მემკვიდრე

წელიწადში არანაკლებ 2-ჯერ ომბუდსმენი წარუდგენს ანგარიშს პარლამენტს

ომბუდსმენს უფლება აქვს ნებისმიერი პირისგან, მოსამართლის, მაგისტრატის და ნაფიცი მსაჯულის გარდა, მიიღოს ინფორმაცია და გამოითხოვოს მტკიცებულება, რომელიც აუცილებია მისთვის კონსტიტუციურ პრეროგატივათა განსახორციელებლად, მაგრამ ისე, რომ არ დაიღვეს პირის სამოქალაქო თავისუფლებები და კონსტიტუციური პრეროგატივები

ღია, გამჭვირვალე, სამართლიანი და მიუკერძოებელი კონკურსის საფუძველზე, კონსტიტუციითა და კანონით დადგენილი წესით, პარლამენტი ომბუდსმენის თანამდებობაზე ირჩევს იმ პირს, რომელიც

სარგებლობს ფართო საზოგადოებრივი ნდობითა და აღიარებით

არანაკლებ 5 წელი ეწეოდა სამოსამართლეო საქმიანობას

ან, არანაკლებ 10 წელი სამართლის სფეროში ეწეოდა პრაქტიკულ, სამეცნიერო, პედაგოგიურ საქმიანობას

აკმაყოფილებს კონსტიტუციითა და კანონით დადგენილ სხვა მოთხოვნებს

ომბუდსმენის უფლებამოსილების ვადა არის 10 წელი. ომბუდსმენი პირი შეიძლება იყოს მხოლოდ ერთხელ

უფლებამოსილების ვადის შეწყვეტიდან 10 წლის განმავლობაში ომბუდსმენს უფლება არა აქვს დაიკავოს რომელიმე სხვა საჯარო თანამდებობა, გარდა მოსამართლისა და დემოკრატიის უზრუნველმყოფი სხვა ინსტიტუტის მოხელისა

წელიწადში არანაკლებ 2-ჯერ გენერალური აუდიტორი წარუდგენს ანგარიშს პარლამენტს

გენერალურ აუდიტორს უფლება აქვს ნებისმიერი პირისგან მიიღოს ინფორმაცია და გამოითხოვოს მტკიცებულება, რომელიც აუცილებია მისთვის კონსტიტუციურ პრეროგატივათა განსახორციელებლად, მაგრამ ისე, რომ არ დაიღვეს პირის სამოქალაქო თავისუფლებები და კონსტიტუციური პრეროგატივები

ღია, გამჭვირვალე, სამართლიანი და მიუკერძოებელი კონკურსის საფუძველზე, კონსტიტუციითა და კანონით დადგენილი წესით, პარლამენტი გენერალურ აუდიტორს თანამდებობაზე, რესპუბლიკის საბჭოს მიერ წარდგენილ კანდიდატთაგან, ირჩევს იმ პირს, რომელიც

სარგებლობს ფართო საზოგადოებრივი ნდობითა და აღიარებით

ან, არანაკლებ 10 წელი ფინანსების ან მართვის სფეროში ეწეოდა პრაქტიკულ, სამეცნიერო, პედაგოგიურ საქმიანობას

აკმაყოფილებს კონსტიტუციითა და კანონით დადგენილ სხვა მოთხოვნებს

გენერალური აუდიტორის უფლებამოსილების ვადა არის 10 წელი. გენერალური აუდიტორი პირი შეიძლება იყოს მხოლოდ ერთხელ

უფლებამოსილების ვადის შეწყვეტიდან 10 წლის განმავლობაში გენერალური აუდიტორს უფლება არა აქვს დაიკავოს საჯარო თანამდებობა

წელიწადში არანაკლებ 2-ჯერ საჯაროს სამსახურის კომისია წარუდგენს ანგარიშს პარლამენტს

საჯაროს სამსახურის კომისიას უფლება აქვს ნებისმიერი პირისგან მიიღოს ინფორმაცია და გამოითხოვოს მტკიცებულება, რომელიც აუცილებია მისთვის კონსტიტუციურ პრეროგატივათა განსახორციელებლად, მაგრამ ისე, რომ არ დაიღვეს პირის სამოქალაქო თავისუფლებები და კონსტიტუციური პრეროგატივები

ღია, გამჭვირვალე, სამართლიანი და მიუკერძოებელი კონკურსის საფუძველზე, კონსტიტუციითა და კანონით დადგენილი წესით, პარლამენტი საჯაროს სამსახურის კომისიის წევრის თანამდებობაზე, რესპუბლიკის საბჭოს მიერ წარდგენილ კანდიდატთაგან, ირჩევს იმ პირს, რომელიც

სარგებლობს ფართო საზოგადოებრივი ნდობითა და აღიარებით

ან, არანაკლებ 10 წელი ფინანსების ან მართვის სფეროში ეწეოდა პრაქტიკულ, სამეცნიერო, პედაგოგიურ საქმიანობას

აკმაყოფილებს კონსტიტუციითა და კანონით დადგენილ სხვა მოთხოვნებს

საჯაროს სამსახურის კომისიის წევრის უფლებამოსილების ვადა არის 10 წელი.

საჯაროს სამსახურის კომისიის წევრი პირი შეიძლება იყოს მხოლოდ ერთხელ

უფლებამოსილების ვადის შეწყვეტიდან 10 წლის განმავლობაში საჯაროს სამსახურის კომისიის წევრს უფლება არა აქვს დაიკავოს რომელიმე სხვა საჯარო თანამდებობა, გარდა მოსამართლისა და დემოკრატიის უზრუნველმყოფი სხვა ინსტიტუტის მოხელისა

დემოკრატიის უზრუნველმყოფი ინსტიტუტები თავად იღებს გადაწყვეტილებას სახელმწიფო ბიუჯეტიდან მისთვის გამოყოფილ სახსრების განაწილების თაობაზე. ¨

საჯარო მოხელეს ეკრძალება ისეთი შემოსავლის ან სხვა სიკეთის მიღება, რომელიც საფრთხეს უქმნის საჯარო სამსახურის მიუკერძოებლობას და დამოუკიდებლობას

საჯარო მოხელე, კანონით დადგენილ შემთხვევებსა და წესით, უფლებამოსილია საჯარო სამსახურს გარე საქმიანობიდან მიიღონ შემოსავალი, რომელიც უნდა იყოს გონივრული, პროპორციული და იმის ექვივალენტური, რასაც ანალოგიურ ვითარებაში კერძო პირი მიიღებდა

საჯარო სამსახურის დამოუკიდებლობის და მიუკერძოებლბის უზრუნველსაყოფად, კანონით შეიძლება დაწესდეს

საჯარო მოხელის თანამდებობასთან სხვა თანამდებობის, საქმიანობის, გაერთიანების წევრობის შეუთავსებლობის შემთხვევები

საჯარო მოხელის მიერ საკუთარი და ოჯახის წევრების ქონებისა და შემოსავლების, აგრეთვე ქონების წარმომავლობის და შემოსავლის წყაროების დეკლარირების ვალდებულება

კონსტიტუციის გადასინჯვისათვის ტარდება კონსტიტუციური კონვენტის არჩევნები.

პირს, რომელიც კენჭს იყრის კონსტიტუციური კონვენტის არჩევნებში, მომდევნო 10 წლის მანძილზე უფლება არ ექნება დაიკავოს რაიმე პოლიტიკური თანამდებობა.

ნახევარი არჩეული, ნახევარი დანიშნული

არჩეული წევრები აირჩევიან ეროვნული კრების წევრების მსგავსად

დანიშნული წევრების ნახევარს ნიშნავენ ფედერალური კონსტიტუციური ინსტიტუტები

მეორე ნახევარს თანაბარი ოდენობით ნიშნავენ შტატები და მუნიციპალიტეტები

ფედერალური, შტატისა და მუნიციპალიტეტის აღმასრულებელი და საკანონმდებლო ორგანოები თანაბარ თანაბარი რაოდენობით წევრებს ნიშნავენ

დაუშვებელია კონსტიტუციაში ისეთი ცვლილების შეტანა, რომელიც მიმართულია ეროვნული, სამოქალაქო და ეკონომიკური თავისუფლების, ხელისუფლებათა დანაწილების წინააღმდეგ.

პარლამენტმა და ლეგისლატურებმა რატიფიკაციის გადაწყვეტილება უნდა მიიღოს ხმათა 2/3-ით.

საკონსტიტუციო საბჭომ უნდა დაადასტუროს გადასინჯვის პროცედურის კონსტიტუციურობა.

რატიფიკაციის პროცესი უნდა დასრულდეს კონვენტის მიერ ტექსტის მიღებიდან 5 წლის ვადაში.

თუ დადგენილ ვადაში კონვენტი ვერ ახერხებს ცვლილებების მიღებას, ან არ დასრულდა რატიფიკაციის პროცესი, კონსტიტუციის გადასინჯვის პროცედურა წყდება.

პარლამენტს უფლება აქვს ხმათა 2/3-ით გააგრძელოს ეს ვადები კიდევ 1 წლით.

“დამატებულ” დროში მათ, ვინც უკვე მოახდინა ცვლილებათა რატიფიკაცია, უფლება აქვთ მოახდინონ დენონსირება იმავე წესით, როგორც მოხდა რატიფიკაცია.

დაუშვებელია უარყოფილი საკონსტიტუციო ცვლილებების ხელახალი ინიცირება შემდეგი 5 წლის განმავლობაში